Η Κομισιόν χαιρετίζει την έγκριση από το Συμβούλιο της 17ης δέσμης κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Οι νέες κυρώσεις της ΕΕ αυξάνουν το κόστος για τη Ρωσία να συνεχίσει τον πόλεμό της, αυξάνοντας την πίεση στην ήδη τεταμένη και εύθραυστη οικονομία της. Αυτό αποτελεί σαφές μήνυμα της συνεχούς και αταλάντευτης στήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία.
Η δέσμη αυτή αποσκοπεί στον περαιτέρω περιορισμό της πρόσβασης της Ρωσίας σε τεχνολογίες πεδίου μάχης και στη μείωση των εσόδων από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας, στοχεύοντας σε έναν άνευ προηγουμένου αριθμό σκαφών από τον σκιώδη στόλο της Ρωσίας. Το πακέτο επεκτείνει επίσης τον αριθμό των καταχωρίσεων ατόμων και οντοτήτων. Επιπλέον, παρατείνει την υφιστάμενη εξαίρεση από το ανώτατο όριο τιμής του πετρελαίου για το έργο Sakhalin-2, ώστε να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια της Ιαπωνίας.
Αναλυτικότερα, η 17η δέσμη περιλαμβάνει τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:
Μέτρα κατά της καταστροφής
Η ΕΕ έχει καταχωρίσει 189 επιπλέον σκάφη που αποτελούν μέρος του σκιώδους στόλου πετρελαιοφόρων ή συμβάλλουν στα έσοδα της Ρωσίας από την ενέργεια, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό καταχωρίσεων σε 342.
Τα σκάφη έχουν ταυτοποιηθεί από κοινού με τα κράτη μέλη και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA). Υπόκεινται πλέον σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμένες και σε απαγόρευση παροχής υπηρεσιών.
Η 17η δέσμη μέτρων αποτελεί τη μεγαλύτερη ενιαία δράση κυρώσεων της G7 με στόχο τα σκάφη του σκιώδους στόλου.
Οι καταχωρίσεις σκαφών της ΕΕ, μαζί με τις προσπάθειες χωρών εταίρων όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ, μειώνουν σημαντικά την ικανότητα της Ρωσίας να κερδίζει έσοδα από την αποφυγή του ανώτατου ορίου τιμών για το πετρέλαιο, καθιστώντας όλο και πιο δύσκολη την αντικατάσταση των σκαφών που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Συνολικά, η εξαγωγή πετρελαίου έχει γίνει πιο περίπλοκη και δαπανηρή για το Κρεμλίνο, καθώς αυτά τα σκάφη δεν είναι πλέον σε θέση να λειτουργούν κανονικά. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από τον Συνασπισμό Ανώτατων Τιμών Πετρελαίου, υπάρχει μείωση των μεταφερόμενων όγκων και του αριθμού των πλοίων που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Από τότε που η ΕΕ άρχισε να εγγράφει τα εν λόγω πλοία στον κατάλογο, οι παραδόσεις ρωσικού αργού πετρελαίου μειώθηκαν κατά 76%.
Η δέσμη αυτή προσθέτει επίσης 31 νέες εταιρείες στον κατάλογο που παρέχουν άμεση ή έμμεση στήριξη στο στρατιωτικό βιομηχανικό σύμπλεγμα της Ρωσίας ή εμπλέκονται σε καταστρατήγηση των κυρώσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται 18 εταιρείες εγκατεστημένες στη Ρωσία και 13 εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες (6 Τουρκία, 3 Βιετνάμ, 2 ΗΑΕ, 1 Σερβία και 1 Ουζμπεκιστάν).
Συμπληρωματικοί κατάλογοι
Η σημερινή δέσμη περιλαμβάνει 75 πρόσθετες καταχωρίσεις, μεταξύ των οποίων 17 πρόσωπα και 58 οντότητες, που ευθύνονται για ενέργειες που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Υπόκεινται πλέον σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση διάθεσης οικονομικών πόρων, καθώς και -στην περίπτωση φυσικών προσώπων- σε ταξιδιωτικές απαγορεύσεις. Οι νέες καταχωρίσεις επηρεάζουν κυρίως τον ρωσικό στρατιωτικό και αμυντικό τομέα.
Οι νέες καταχωρίσεις χρησιμοποιούν νέα κριτήρια σχετικά με τους παράγοντες διευκόλυνσης του σκιώδους στόλου και τα νέα κριτήρια για τη στρατιωτική βιομηχανία, τα οποία εγκρίθηκαν αμφότερα στο πλαίσιο της 16ης δέσμης μέτρων.
Επιπλέον, οι καταχωρίσεις περιλαμβάνουν μία ρωσική ναυτιλιακή εταιρεία (Joint Stock Company Volga Shipping) σημαντική για τη δημιουργία εσόδων.
Τέλος, οι νέες καταχωρίσεις στοχεύουν επίσης παράγοντες που εμπλέκονται στη λεηλασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και άλλους που δραστηριοποιούνταν σε κατεχόμενα εδάφη.
Εμπορικά μέτρα
Η δέσμη μέτρων διευρύνει περαιτέρω τον κατάλογο ειδών διπλής χρήσης και προηγμένης τεχνολογίας που υπόκεινται σε περιορισμούς εξαγωγών με στόχο τον αποκλεισμό της Ρωσίας από βασικές τεχνολογίες, ιδίως για στρατιωτική χρήση, όπως:
- χημικές πρόδρομες ουσίες σε ενεργειακά υλικά. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτές οι χημικές πρόδρομες ουσίες χρησιμοποιούνται, άμεσα ή έμμεσα, ως προωθητικά για τους ρωσικούς πυραύλους. Κατά συνέπεια, προϊόντα όπως το χλωρικό νάτριο, το χλωρικό κάλιο, η σκόνη αλουμινίου, η σκόνη μαγνησίου και η σκόνη βορίου προστέθηκαν σε αυτή τη συσκευασία.
- ανταλλακτικά και κατασκευαστικά στοιχεία εργαλειομηχανών αριθμητικού ελέγχου υπολογιστών (CNC) υψηλής ακρίβειας. Ενώ οι εργαλειομηχανές καλύπτονται ήδη σε μεγάλο βαθμό από κυρώσεις που έχουν ήδη επιβληθεί, ανταλλακτικά όπως βίδες σφαιρών και κωδικοποιητές είναι απαραίτητα για να διατηρήσει η Ρωσία τη βιομηχανική της βάση που εξυπηρετεί το στρατιωτικό σύστημα.
Περιορίζοντας τις εξαγωγές αυτών των ευαίσθητων ειδών και υποβάλλοντάς τα σε μέτρα κατά της καταστρατήγησης, όπως η απαγόρευση διαμετακόμισης, θα καταστεί πολύ πιο δύσκολο για τη Ρωσία να προμηθευτεί αυτούς τους πόρους.
Απαλλαγή από το Sakhalin-2
Η 17η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει παράταση της εξαίρεσης από το ανώτατο όριο τιμής του πετρελαίου, επιτρέποντας τη μεταφορά αργού πετρελαίου καταγωγής του έργου Sakhalin-2 στη Ρωσία με πλοίο στην Ιαπωνία, με βάση ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η παράταση χορηγείται για ένα έτος έως τις 28 Ιουνίου 2026.
Ο αντίκτυπος των κυρώσεων
Οι κυρώσεις της ΕΕ παραμένουν στο επίκεντρο της αντίδρασης της ΕΕ στην αδικαιολόγητη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Έχουν σαφή στόχο -να υπονομεύσουν την ικανότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί και να διατηρεί τον πόλεμό της κατά της Ουκρανίας. Τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν σαφώς ότι οι κυρώσεις της ΕΕ λειτουργούν.
Η Ρωσία πουλά τώρα τους πόρους της με έκπτωση και αγοράζει αυτό που χρειάζεται με υψηλό ασφάλιστρο, με αποτέλεσμα να έχει σαφή αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομία της. Η ρωσική οικονομία λειτουργεί σχεδόν πλήρως και μάχεται τον υψηλό και αυξανόμενο πληθωρισμό, που επί του παρόντος υπερβαίνει το 10%, και εκτιμάται ότι θα φθάσει το 9,3% το 2025, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον στόχο του 4%. Το έλλειμμα της κυβέρνησης εκτοξεύεται στα ύψη και τα επιτόκια είναι στο 21%. Η Ρωσία έχει επίσης αντλήσει σημαντικά κεφάλαια από το Εθνικό Ταμείο Πλούτου για να χρηματοδοτήσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα. Η αξία των ρευστών διαθεσίμων που κατέχει το Ταμείο είναι σήμερα 65% χαμηλότερη από ό, τι πριν από τον πόλεμο.
Επιπλέον, χάρη στις ενεργειακές κυρώσεις της ΕΕ και της G7 και στην πολιτική REPowerEU για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού και την αντικατάσταση των ρωσικών εισαγωγών, τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μειώθηκαν από 100 δισ. ευρώ το 2022 σε 22 δισ. ευρώ το 2024. Πρόκειται για μείωση κατά σχεδόν 80% σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.
Μέσω των περιορισμών στις εξαγωγές, η ρωσική οικονομία αποκόπτεται από την πρόσβαση σε αγαθά διπλής χρήσης, κρίσιμες τεχνολογίες και βιομηχανικά αγαθά που είναι απαραίτητα για την πολεμική της προσπάθεια, όπως ανταλλακτικά, μηχανήματα και ηλεκτρονικά. Η Ρωσία έχει χάσει πάνω από το 60% των εσόδων της από τις εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ πριν από τον πόλεμο.
Η ΕΕ διατηρεί ισχυρό διεθνή συντονισμό όσον αφορά τις κυρώσεις στο πλαίσιο της G7, καθώς και με άλλους ομόφρονες εταίρους. Ως θεματοφύλακας των Συνθηκών της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την επιβολή των κυρώσεων της ΕΕ από τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η Ρωσία αναζητά συνεχώς τρόπους για να αποφύγει τις κυρώσεις. Αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη ότι τα μέτρα αυτά έχουν αντίκτυπο, αλλά σημαίνει επίσης ότι απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση της καταστρατήγησης. Ο απεσταλμένος της ΕΕ για την επιβολή κυρώσεων David O’Sullivan συνεχίζει τις επαφές του με βασικές τρίτες χώρες για την καταπολέμηση της καταστρατήγησης.
Σε συνεργασία με ομοϊδεάτες εταίρους, συμφωνήσαμε επίσης έναν κατάλογο αγαθών που υπόκεινται σε κυρώσεις κοινής υψηλής προτεραιότητας, στα οποία οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν ιδιαίτερη δέουσα επιμέλεια και τα οποία οι τρίτες χώρες δεν πρέπει να επανεξαγάγουν στη Ρωσία.
Επιπλέον, εντός της ΕΕ, έχουμε επίσης καταρτίσει έναν κατάλογο προϊόντων που υπόκεινται σε κυρώσεις, τα οποία είναι οικονομικά κρίσιμα και για τα οποία οι επιχειρήσεις και οι τρίτες χώρες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικές.
