Η ΕΕ επιταχύνει την ολοκλήρωση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), εξορθολογίζοντας τις διαδικασίες του για αδειοδότηση.
Στόχος είναι οι αποδοτικότερες διαδικασίες να επιταχύνουν την ανάπτυξή του και να εξασφαλίσουν ομαλότερη και πιο βιώσιμη κινητικότητα για ανθρώπους και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι νέοι κανόνες «έξυπνου ΔΕΔ-Μ» που ενέκρινε το Συμβούλιο της ΕΕ αποσαφηνίζουν επίσης τις διαδικασίες τις οποίες πρέπει να ακολουθούν οι φορείς υλοποίησης έργων σε σχέση με την αδειοδότηση και τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων σε διασυνοριακά έργα. Θα ακολουθήσει η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Οι νέοι κανόνες
Η οδηγία θα καλύπτει έργα που εντάσσονται σε προκαθορισμένα τμήματα του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ. Θα καλύπτει επίσης άλλα έργα στους διαδρόμους του κεντρικού δικτύου, το συνολικό κόστος των οποίων υπερβαίνει τα 300 εκατ. ευρώ.
Τα έργα που αφορούν αποκλειστικά την τηλεματική και άλλες νέες τεχνολογίες δεν θα καλύπτονται από την οδηγία, καθώς η εγκατάστασή τους δεν περιορίζεται στο κεντρικό δίκτυο του ΔΕΔ-Μ.
Ωστόσο, τα κράτη-μέλη μπορούν να εφαρμόζουν την οδηγία και σε άλλα έργα στο κεντρικό και στο εκτεταμένο δίκτυο ΔΕΔ-Μ στο πλαίσιο μιας ευρύτερης, πιο εναρμονισμένης προσέγγισης σε έργα μεταφορικών υποδομών.
Τα έργα που καλύπτει η οδηγία θα αντιμετωπίζονται κατά προτεραιότητα από τις αρχές των κρατών-μελών, εφόσον η μεταχείριση αυτή προβλέπεται στα εθνικά νομικά τους πλαίσια.
Για να γίνουν οι διαδικασίες πιο αποτελεσματικές και διαφανείς, τα κράτη-μέλη θα ορίσουν μια Αρχή που θα ενεργεί ως σημείο επαφής για κάθε φορέα υλοποίησης έργου. Η Αρχή θα παρέχει στον φορέα υλοποίησης του έργου οδηγίες σχετικά με την υποβολή εγγράφων και άλλες πληροφορίες.
Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιλέξουν να ορίσουν την ίδια αρχή για όλα τα έργα ή διαφορετικές αρχές ως εντεταλμένη Αρχή ανάλογα με την κατηγορία έργων, τον τρόπο μεταφοράς ή τη γεωγραφική περιοχή.
Θα ισχύσει μέγιστη προθεσμία 4 ετών για την όλη διαδικασία αδειοδότησης, ενώ η προθεσμία αυτή θα μπορεί να παραταθεί δύο φορές σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις.
Όσον αφορά τη νομική μορφή του κειμένου, οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι θα πρέπει να είναι οδηγία, και όχι κανονισμός όπως πρότεινε η Επιτροπή.
Έτσι τα κράτη-μέλη θα έχουν την αναγκαία ευελιξία ώστε να αξιοποιήσουν τις ισχύουσες οικείες διαδικασίες αδειοδότησης.
Διαδικασία και επόμενα στάδια
Η οδηγία για το έξυπνο ΔΕΔ-Μ συμφωνήθηκε προσωρινά από την Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 8 Ιουνίου 2020 και εγκρίθηκε από τους πρέσβεις των κρατών-μελών στις 17 Ιουνίου 2020.
Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατό να εγκριθεί πριν την έγκριση του προγράμματος του Μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ 2.0), δεδομένου ότι το παράρτημα της οδηγίας για το “έξυπνο ΔΕΔ-Μ” που απαριθμεί τα προκαθορισμένα τμήματα του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ συνδέεται με το αντίστοιχο παράρτημα του ΜΣΕ 2.0.
Η σημερινή ψηφοφορία επί της οδηγίας για το έξυπνο ΔΕΔ-Μ σημαίνει ότι το Συμβούλιο ενέκρινε τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση.
Η νομική πράξη μένει πλέον να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση προκειμένου να δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
Η οδηγία θα αρχίσει να ισχύει 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της.
Τα κράτη μέλη θα έχουν περιθώριο δύο ετών από την έναρξη ισχύος της οδηγίας για να ενσωματώσουν τις διατάξεις της στο εθνικό τους δίκαιο.
Δομή και προθεσμίες
Το δίκτυο ΔΕΔ-Μ έχει δύο επίπεδα:
-εκτεταμένο δίκτυο, που εξασφαλίζει συνδεσιμότητα για όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, και
-κεντρικό δίκτυο, που αποτελείται από όσα στοιχεία του εκτεταμένου δικτύου είναι ύψιστης στρατηγικής σημασίας για την ΕΕ.
Το κεντρικό δίκτυο πρόκειται να έχει ολοκληρωθεί έως το 2030 και το εκτεταμένο δίκτυο έως το 2050.
