Κατά περίπου 20% έχουν αυξηθεί από το 2023 τα διόδια για τα φορτηγά στην Ευρώπη, επιβαρύνοντας το λειτουργικό κόστος των οδικών μεταφορών, όπως προκύπτει από πρόσφατο webinar της IRU.
Επιμέλεια: Β. Βεγιάζη
Όπως επισημάνθηκε, το 2026 έφερε διαδοχικές αλλαγές στα εθνικά συστήματα χρέωσης, ενώ το 2027 αναμένεται να συνεχιστεί η στροφή προς τη χιλιομετρική χρέωση και την τιμολόγηση των εκπομπών CO₂.
Σήμερα στην ΕΕ συνυπάρχουν διαφορετικά μοντέλα διοδίων. Έντεκα χώρες εφαρμόζουν χρέωση ανά χιλιόμετρο, έξι χρησιμοποιούν βινιέτα και επτά διαθέτουν συστήματα με σταθμούς διοδίων. Κύπρος, Φινλανδία και Μάλτα δεν επιβάλλουν διόδια στα φορτηγά.
Η αναθεωρημένη οδηγία Eurovignette οδηγεί σταδιακά σε μεγαλύτερη σύνδεση των διοδίων με τις εκπομπές των οχημάτων. Από τις 25 Μαρτίου 2026 η χρέωση για την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι υποχρεωτική στα σχετικά δίκτυα, ενώ οι χρεώσεις CO₂ διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία εκπομπών του φορτηγού.
Παράλληλα, οι πρόσφατες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις διευκρινίζουν την εφαρμογή των κανόνων CO₂ σε συνδυασμό με τα νέα πρότυπα εκπομπών για τα βαρέα οχήματα.
Οι αλλαγές του 2026
Αρκετές χώρες αύξησαν τις χρεώσεις τους μέσα στο 2026. Στην Αυστρία η αύξηση έφθασε το 7,7%, κυρίως λόγω της χρέωσης CO₂, ενώ στην Πολωνία οι αυξήσεις, σε συνδυασμό με την επέκταση του δικτύου, ανέβασαν σημαντικά το κόστος για τους μεταφορείς.
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η μετάβαση της Ολλανδίας στη χιλιομετρική χρέωση από την 1η Ιουλίου 2026, με την Ευρωβινιέτα να καταργείται για τα φορτηγά. Οι χρεώσεις μειώθηκαν προσωρινά κατά 22,3% από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος του έτους λόγω της αύξησης του κόστους καυσίμων. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται αύξηση 2,6%, με ένα Euro VI φορτηγό άνω των 32 τόνων να πληρώνει 0,206 ευρώ ανά χιλιόμετρο.
Στη Ρουμανία, από την 1η Οκτωβρίου τέθηκε σε εφαρμογή το TollRo για φορτηγά άνω των 3,5 τόνων, αντικαθιστώντας τη βινιέτα με χρέωση που συνδέεται με την απόσταση που διανύθηκε. Η διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα EETS αναμένεται να είναι λειτουργική από τις 15 Ιανουαρίου 2027.
Τι φέρνει το 2027
Η μετάβαση στη χιλιομετρική χρέωση συνεχίζεται το νέο έτος. Σύμφωνα εκπροσώπους των Axxès και UTA Edenred:
Στη Λιθουανία, το νέο σύστημα Via Toll αναμένεται να ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου, περιλαμβάνοντας και χρέωση CO₂.
Στη Σλοβακία, η διαχείριση του συστήματος διοδίων προγραμματίζεται να περάσει στο Δημόσιο, γεγονός που θα απαιτήσει αλλαγές στον εξοπλισμό των οχημάτων ή χρήση υπηρεσιών EETS.
Στην Αλσατία, στη Γαλλία, το R-Pass θα επιβάλει από την 1η Ιανουαρίου χιλιομετρική χρέωση σε περίπου 200 χιλιόμετρα για φορτηγά άνω των 3,5 τόνων. Στην ευρύτερη περιοχή Grand Est προβλέπεται επέκταση της χρέωσης σε περίπου 525 χιλιόμετρα από τον Απρίλιο.
Στην Κροατία, από την 1η Μαρτίου οι σταθμοί διοδίων θα αντικατασταθούν από σύστημα free-flow, με τα φορτηγά να χρειάζονται ηλεκτρονική συσκευή ή πομποδέκτη.
Νέα εποχή για τα ευρωπαϊκά διόδια
Η γενικότερη τάση είναι σαφής: η Ευρώπη μετακινείται από τις σταθερές χρονικές χρεώσεις προς συστήματα που υπολογίζουν το κόστος ανά χιλιόμετρο και συνδέουν το ύψος των διοδίων με τις εκπομπές CO₂.
Η κατεύθυνση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί ενόψει του 2030, όταν η χρήση βινιέτας για φορτηγά στο βασικό δίκτυο TEN-T θα περιοριστεί σημαντικά.
Για τις μεταφορικές επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η παρακολούθηση των διοδίων γίνεται πλέον κρίσιμο μέρος της διαχείρισης του κόστους: οι χρεώσεις, τα δίκτυα, οι κατηγορίες CO₂ και ο απαιτούμενος εξοπλισμός μεταβάλλονται διαρκώς και επηρεάζουν άμεσα το κόστος κάθε διαδρομής.
