Το ελληνικό λιμενικό σύστημα βρίσκεται σε μία διαδικασία αναδιαμόρφωσης του μοντέλου διακυβέρνησής του, η οποία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, έχοντας διέλθει από διαφορετικά στάδια εξέλιξης.
Με τα δύο μεγάλα λιμάνια της χώρας, Πειραιάς και Θεσσαλονίκη να έχουν (de facto) ιδιωτικοποιηθεί, σειρά παίρνουν οι υπόλοιποι 10 οργανισμοί λιμένος που λειτουργούν ως ανώνυμες εταιρείες (με την εξαίρεση του Οργανισμού Λιμένος Νομού Ευβοίας), για τους οποίους η κυβέρνηση προκρίνει το μοντέλο της παραχώρησης δραστηριοτήτων.
Στο πλαίσιο μίας ολιστικής θεώρησης του μοντέλου διακυβέρνησης του ελληνικού λιμενικού συστήματος απαιτείται η ανάληψη πρωτοβουλιών και για τους δευτερεύοντες λιμένες της χώρας που λειτουργούν ως λιμενικά ταμεία (κρατικά, δημοτικά και διαδημοτικά), προκειμένου να ξεπεραστούν χρόνιες παθογένειες που επηρεάζουν την αποτελεσματική λειτουργία τους.
Αυτή τη στιγμή λειτουργούν 10 Λιμενικά Ταμεία (ΛΤ) και 75 Δημοτικά/Διαδημοτικά Λιμενικά Ταμεία (ΔΛΤ) στο σύνολο της χώρας, αρκετά εκ των οποίων ιδρύθηκαν έπειτα από την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης.
Η σύσταση ΔΛΤ στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πραγματοποιήθηκε και πραγματοποιείται χωρίς να υπάρχει κάποιος σχεδιασμός και πολύ περισσότερο χωρίς να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις για την βιωσιμότητά τους.
Ως αποτέλεσμα πολλά ΔΛΤ αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με:
- Την απουσία ουσιαστικού αντικειμένου καθώς αρκετά εξ αυτών δεν παρέχουν λιμενικές υπηρεσίες.
- Περιορισμένα έσοδα ως αποτέλεσμα της έλλειψης ουσιαστικού αντικειμένου.
- Την υποστελέχωσή τους, γεγονός που δυσχεραίνει την ήδη δύσκολη κατάσταση (ως προς την βιωσιμότητα) αρκετών ΔΛΤ.
Αν σε αυτά τα προβλήματα προστεθούν και όσα σχετίζονται συνολικά με το σύστημα λιμενικής διακυβέρνησης όπως:
- Πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων καθώς στο υφιστάμενο λιμενικό σύστημα εμπλέκονται αρκετές αρχές και φορείς σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
- Χρονοβόρες διαδικασίες εγκρίσεων.
- Μειωμένη ευελιξία των ΔΛΤ σε αρκετές εκφάνσεις της λειτουργίας τους καθώς και περιορισμένη αυτονομία σε ζητήματα τιμολογιακής πολιτικής,
γίνεται αντιληπτό ότι είναι αναγκαία η λήψη μέτρων για την εύρυθμη, αποδοτική και βιώσιμη λειτουργία των Δημοτικών και Διαδημοτικών Λιμενικών Ταμείων,
Προς την κατεύθυνση αυτή προτείνεται η αναδιαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας των ΔΛΤ για την μείωση των εμπλεκομένων φορέων και την απλοποίηση των διαδικασιών, αλλά και η ανάληψη πρωτοβουλιών για την διασφάλιση της βιωσιμότητας των ΔΛΤ.
Γιώργος Βαγγέλας
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αιγαίου,
Δ/νων Σύμβουλος Ports and Shipping Advisory
