Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια σοβαρή και αυξανόμενη έλλειψη επαγγελματιών οδηγών φορτηγών και λεωφορείων, λόγω της γήρανσης του εργατικού δυναμικού και της έλλειψης επαρκούς αριθμού νέων οδηγών.
Επιμέλεια: Μαρίνα Δημητρίου
Τα παραπάνω προκύπτουν από την έρευνα, που τιτλοφορείται «Bus and truck drivers from third countries», την οποία διεξήγατε η IRU για λογαριασμό της Κομισιόν, η οποία θέλησε να αποκτήσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες απασχόλησης των οδηγών από Τρίτες χώρες στην ΕΕ και τις γνώσεις και τις δεξιότητες που διαθέτουν.
Όπως επισημαίνεται, η έλλειψη επαγγελματιών δεν επηρεάζει μόνο τον κλάδο των οδικών μεταφορών, αλλά και την ευρύτερη οικονομία και το εμπόριο της ΕΕ, με σημαντικές επιπτώσεις σε logistics και εφοδιαστική αλυσίδα.
Καθώς ο μέσος όρος ηλικίας των οδηγών αυξάνεται, υπάρχει επιτακτική ανάγκη για στρατηγικές παρεμβάσεις που θα προσελκύσουν νέο ανθρώπινο δυναμικό και θα διασφαλίσουν τη συνέχιση βασικών μεταφορικών υπηρεσιών.
Πέρα από το «άνοιγμα» του επαγγέλματος σε νέους και διαφορετικούς πληθυσμούς (π.χ. περισσότερες γυναίκες), μια ακόμη λύση αποτελεί η προσέλκυση οδηγών από Τρίτες χώρες που επιθυμούν να εργαστούν στην ΕΕ.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ικανότητα της ΕΕ να προσελκύει ειδικευμένους επαγγελματίες παγκοσμίως, δεδομένου ότι το εγχώριο εργατικό δυναμικό δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση. Οπότε, η οργανωμένη και νόμιμη μετανάστευση εργαζομένων από Τρίτες χώρες θεωρείται κρίσιμη.
Τα κύρια ευρήματα της μελέτης
Σταχυολογώντας τα ευρήματα της μελέτη προκύπτει ότι:
- Τα νομικά κανάλια και τα καθεστώτα εργασίας στην ΕΕ είναι πολύπλοκα και κατακερματισμένα, με διαφορετικές διαδικασίες ανά κράτος-μέλος για βίζα, άδεια εργασίας και άδεια διαμονής.
- Οι διαδικασίες συχνά δεν είναι ψηφιοποιημένες, διαρκούν 6–12 μήνες και κοστίζουν έως και 20.000 ευρώ ανά εργαζόμενο, κάτι που αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τις ΜμΕ του κλάδου.
- Υπάρχει έλλειψη σαφούς και ενιαίας πληροφόρησης για τις διαδικασίες μετανάστευσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
- Ορισμένα κράτη-μέλη προχωρούν σε διευκολύνσεις διαδικασίες για επαγγέλματα σε έλλειψη (π.χ. οδηγοί φορτηγών και λεωφορείων σε Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Πολωνία, Σλοβακία, Σουηδία).
- Οι οδηγοί από Τρίτες χώρες χρειάζονται, πέρα από άδεια παραμονής/εργασίας, έγκυρη άδεια οδήγησης και Πιστοποιητικό Επαγγελματικής Ικανότητας (ΠΕΙ).
- Τα ΠΕΙ που εκδίδονται σε Τρίτες χώρες δεν αναγνωρίζονται στην ΕΕ, άρα απαιτείται εκ νέου απόκτηση στην ΕΕ, γεγονός που αυξάνει χρόνο και κόστος.
- Τα γλωσσικά εμπόδια παίζουν σημαντικό ρόλο, ενώ χώρες που προσφέρουν εξετάσεις και εκπαίδευση σε περισσότερες γλώσσες είναι πιο ελκυστικές.
Αναφορικά με τις γνώσεις και δεξιότητες των οδηγών από Τρίτες χώρες, αναφέρονται τα ακόλουθα:
- Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στα συστήματα εκπαίδευσης εκτός ΕΕ.
- Η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν καθεστώτα εκπαίδευσης πολύ κοντά στα πρότυπα της ΕΕ.
- Άλλες χώρες (π.χ. Μαρόκο, Φιλιππίνες) διαθέτουν παρόμοια συστήματα, ενώ πολλές βασίζονται μόνο στην εκπαίδευση για την άδεια οδήγησης, χωρίς περιοδική κατάρτιση.
- Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται συμπληρωματική εκπαίδευση για να καλυφθεί το κενό γνώσεων σχετικά με το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ (χρόνοι οδήγησης/ανάπαυσης, ταχογράφοι, διεθνείς κανόνες μεταφορών).
Εν κατακλείδι, συστήνεται:
- Απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών νόμιμης μετανάστευσης.
- Ένταξη οδηγών φορτηγών/λεωφορείων στις λίστες επαγγελμάτων σε έλλειψη για ταχύτερες διαδικασίες.
- Μερική αναγνώριση προσόντων από Τρίτες χώρες όπου υπάρχει σύγκλιση με τους κανόνες της ΕΕ, με υποχρεωτική συμπληρωματική εκπαίδευση.
- Περισσότερες εξετάσεις και προγράμματα κατάρτισης σε ξένες γλώσσες.
- Δυνατότητα «μόνο εξέτασης» για το ΠΕΙ, όταν η εκπαίδευση έχει γίνει εκτός ΕΕ, ώστε να μειωθούν χρόνος και κόστος.
