Τα κείμενα αυτά στηρίζουν πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς τόσο για τους επιβάτες όσο και για τα εμπορεύματα και επικαιροποιούν το πλαίσιο της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις στις χερσαίες και πολυτροπικές μεταφορές. Θα αρχίσουν να ισχύουν στις 30 Μαρτίου 2026. Ο TBER θα ισχύει έως την 31η Δεκεμβρίου 2034. Δεν υπάρχει ημερομηνία λήξης για τις κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ.
Οι νέοι κανόνες αντικαθιστούν τις κατευθυντήριες γραμμές του 2008 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Οι κατευθυντήριες γραμμές LMT και ο TBER θεσπίζουν ένα συνεκτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που καλύπτει ευρύ φάσμα βιώσιμων τρόπων μεταφοράς και μέτρων ενίσχυσης, διατηρώντας παράλληλα διασφαλίσεις για την πρόληψη αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με την Τερέσα Ριμπέρα, εκτελεστική αντιπρόεδρος αρμόδια για μια καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση, «Με την έγκριση των κατευθυντήριων γραμμών για τις χερσαίες και πολυτροπικές μεταφορές και του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία στον τομέα των μεταφορών, εφοδιάζουμε τα κράτη-μέλη με ένα σύγχρονο και συνεκτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις που στηρίζει τις βιώσιμες και διαλειτουργικές χερσαίες μεταφορές, διασφαλίζοντας παράλληλα τον θεμιτό ανταγωνισμό. Οι κανόνες αυτοί απλουστεύουν τις διαδικασίες και διευκολύνουν τη δημόσια στήριξη για βιώσιμες λύσεις μεταφορών, συμβάλλοντας έτσι σε πιο αποδοτικές, πιο προσιτές και πιο πράσινες ευρωπαϊκές χερσαίες μεταφορές».
Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των χερσαίων και πολυτροπικών μεταφορών (ΧΠΜ)
Οι κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι κρατικές ενισχύσεις που πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή προς έγκριση πριν από τη χορήγησή τους μπορούν να κηρυχθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές:
- Καλύπτουν όλους τους τρόπους χερσαίων μεταφορών που είναι πιο βιώσιμοι από τις οδικές μεταφορές. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι σιδηροδρομικές, οι εσωτερικές πλωτές και οι βιώσιμες πολυτροπικές μεταφορές. Όσον αφορά τις πολυτροπικές μεταφορές, τουλάχιστον ένας από τους χρησιμοποιούμενους τρόπους μεταφοράς πρέπει να είναι σιδηρόδρομος ή εσωτερική πλωτή οδός, ή να συνδυάζει χερσαίες μεταφορές με θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων.
- Αποσαφηνίζουν τις δυνατότητες για διάφορα μέτρα λειτουργικών και επενδυτικών ενισχύσεων, π.χ. ενισχύσεις για την κατασκευή και την αναβάθμιση εγκαταστάσεων σιδηροδρομικών υπηρεσιών και εσωτερικών πλωτών οδών, ενισχύσεις για τη δρομολόγηση νέων εμπορικών συνδέσεων σε σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές οδούς, αλλά και αποσαφηνίζουν τις δυνατότητες ενισχύσεων υπό μορφή επιστροφής για την εκπλήρωση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.
- Θεσπίζουν πιο ευέλικτους κανόνες για τα μέτρα ενίσχυσης που συμβάλλουν άμεσα στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Σε αυτά περιλαμβάνονται ενισχύσεις που αποσκοπούν στη μείωση του εξωτερικού κόστους των μεταφορών, καθώς και ενισχύσεις για την προώθηση της διαλειτουργικότητας, π.χ. ενισχύσεις για ασφαλέστερη και αποδοτικότερη λειτουργία σε όλα τα εθνικά σιδηροδρομικά συστήματα. Οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν στη στήριξη της μετάβασης από τις οδικές μεταφορές σε πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η ενίσχυση παραμένει στοχευμένη και αναλογική.
- Θεσπίζουν διασφαλίσεις για τη στήριξη της εισόδου και της ανάπτυξης νέων φορέων εκμετάλλευσης σε αγορές βιώσιμων χερσαίων μεταφορών. Διευκολύνουν την πρόσβαση των ΜΜΕ, των επιχειρήσεων μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης και των νεοεισερχόμενων στη χρηματοδότηση για την αγορά τροχαίου υλικού και σκαφών εσωτερικής ναυσιπλοΐας, διατηρώντας παράλληλα τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό.
Κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών (TBER)
Ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία στον τομέα των μεταφορών συμπληρώνει τις κατευθυντήριες γραμμές απαλλάσσοντας ορισμένες κατηγορίες ενισχύσεων στους τομείς των σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών και βιώσιμων πολυτροπικών μεταφορών από την απαίτηση προηγούμενης κοινοποίησης στην Επιτροπή και έγκρισης από αυτήν.
Αυτό το νέο πλαίσιο απαλλαγής συνιστά σημαντική απλούστευση, η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν γρήγορα ενισχύσεις όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Ως εκ τούτου, τα κράτη – μέλη μπορούν πλέον να εφαρμόζουν πολλά μέτρα χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση από την Κομισιόν. Τούτο συνάδει με την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επικεντρωθεί στην επίτευξη περισσότερων και ταχύτερων αποτελεσμάτων, με παράλληλη μείωση του περιττού διοικητικού φόρτου.
Οι κατηγορίες ενισχύσεων και οι κανόνες που περιέχονται στον TBER αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ.
