Τη σημασία της διαδικασίας επικαιροποίησης των Master Plans, της παρακολούθησης των λιμενικών επενδύσεων και της αξιοποίησης σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων για την ενίσχυση της ασφάλειας, της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών λιμένων υπογράμμισε ο πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων (ΡΑΛ), Απόστολος Παπαποστόλου, μιλώντας στο «International Maritime Transport Conference 2026» που διοργάνωσε το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ) στη Θεσσαλονίκη.
Κατά την τοποθέτησή του στη θεματική ενότητα «Χτίζοντας το Λιμάνι του Μέλλοντος – Ο ρόλος των κατασκευαστικών εταιρειών και υποδομών», ο κ. Παπαποστόλου αναφέρθηκε στις εξελίξεις που διαμορφώνουν τη σύγχρονη λιμενική βιομηχανία, εστιάζοντας στις επενδύσεις, στον τεχνολογικό μετασχηματισμό, στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και στην ανάγκη αποτελεσματικότερης εποπτείας των λιμενικών εγκαταστάσεων.
Κρίσιμη η επικαιροποίηση των Master Plans
Ο Πρόεδρος της ΡΑΛ επισήμανε την ουσιαστική αναπτυξιακή σημασία των Master Plans, τονίζοντας ότι η, έως σήμερα, εντατική επικαιροποίησή τους χρειάζεται να συνεχιστεί.
Όπως ανέφερε, τα Master Plans αποτελούν βασικό εργαλείο για την τήρηση και την αναπροσαρμογή των περιβαλλοντικών όρων, τον καθορισμό των ορίων της λιμενικής ζώνης, τον προγραμματισμό των έργων και την οργάνωση των χρήσεων γης και των όρων δόμησης στις χερσαίες ζώνες λιμένων.
Παράλληλα, επιτρέπουν τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό των υποδομών που εξυπηρετούν την εμπορική, επιβατική, ναυτιλιακή, τουριστική, βιομηχανική και αλιευτική δραστηριότητα, καθώς και τη ναυπηγοεπισκευή, τον δεξαμενισμό πλοίων και την κυκλοφοριακή οργάνωση των λιμένων. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη τήρησης των περιβαλλοντικών όρων και των εγκεκριμένων χρήσεων γης.
Ο ρόλος της ΕΣΑΛ και του Ανεξάρτητου Μηχανικού
Ο κ. Παπαποστόλου αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ), η οποία συμβάλλει στον γενικό σχεδιασμό προγραμμάτων, μελετών και έργων για τη δημιουργία, τη βελτίωση και την αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών.
Η Επιτροπή γνωμοδοτεί για την έγκριση, την αναθεώρηση και την επικαιροποίηση των Master Plans, τον καθορισμό χρήσεων γης και όρων δόμησης, καθώς και για τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ως προς τις συμβάσεις παραχώρησης και υποπαραχώρησης, υπογράμμισε τη σημασία του Ανεξάρτητου Μηχανικού, ο οποίος, κατά περίπτωση, επιθεωρεί έργα, παρακολουθεί την υλοποίηση των επενδύσεων και ελέγχει τη συμμόρφωσή τους με τα ισχύοντα πρότυπα, τη νομοθεσία και τα εγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.
«Η υποχρέωση επιμέλειας καλύπτει εξίσου το Ελληνικό Δημόσιο και τον εκάστοτε Οργανισμό Λιμένος», σημείωσε ο πρόεδρος της ΡΑΛ.
Οι προκλήσεις των συμβάσεων παραχώρησης
Αναφερόμενος στις προοπτικές εξέλιξης των συμβάσεων παραχώρησης, ο κ. Παπαποστόλου επισήμανε ότι οι λιμενικές εγκαταστάσεις έχουν πολυδιάστατη οικονομική και κοινωνική σημασία. Αποτελούν ασφαλή καταφύγια για τα πλοία, κρίσιμες υποδομές για τη διακίνηση εμπορευμάτων, διαμετακομιστικούς κόμβους και βασικό μέσο κάλυψης των μεταφορικών αναγκών των νησιών.
Η λειτουργία τους επηρεάζεται από τις μεταβολές του διεθνούς εμπορίου, τις οικονομικές και περιβαλλοντικές αλλαγές, τους γεωγραφικούς περιορισμούς και την ανάγκη ψηφιοποίησης των διοικητικών και επιχειρησιακών διαδικασιών.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΡΑΛ, οι επόμενες παρεμβάσεις οφείλουν να περιλαμβάνουν: την περαιτέρω εφαρμογή σύγχρονων μοντέλων αξιοποίησης, τη θέσπιση σαφών κανόνων και μετρήσιμων δεδομένων για την αποτίμηση της αποδοτικότητας, την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών δεσμεύσεων και δεσμεύσεων κοινωνικής ανταποδοτικότητας, την εναρμόνιση με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για βιώσιμες μεταφορές, καθώς και την ψηφιοποίηση.
Τρεις προτάσεις της ΡΑΛ για τον μετασχηματισμό των λιμένων
Ο κ. Παπαποστόλου παρουσίασε τρεις συγκεκριμένες προτάσεις που έχει εισαγάγει η ΡΑΛ στον δημόσιο διάλογο, με στόχο τη μετάβαση από τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις σε εφαρμόσιμα έργα και εργαλεία.
Η πρώτη αφορά τη δημιουργία Εθνικού Μητρώου Λιμενικών Εγκαταστάσεων. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα, το οποίο θα περιλαμβάνει ηλεκτρονική βάση δεδομένων για όλες τις υφιστάμενες και μελλοντικές λιμενικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Στόχος είναι η πλήρης και διαρκώς επικαιροποιημένη καταγραφή της θέσης, της γεωμετρίας, του ιδιοκτησιακού και λειτουργικού καθεστώτος, των υποπαραχωρήσεων, του εξοπλισμού, του ανθρώπινου δυναμικού, των εγκεκριμένων μελετών, των επιθεωρήσεων και των εργασιών συντήρησης ή αποκατάστασης κάθε εγκατάστασης. Στο Μητρώο θα αποτυπώνονται επίσης μνημεία και σημεία πολιτιστικού ή περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος εντός και πλησίον των λιμενικών ζωνών.
Η δεύτερη πρόταση αφορά την ανάπτυξη συστήματος παρακολούθησης των μετεωρολογικών συνθηκών μέσω δικτύου αυτόματων σταθμών στις λιμενικές εγκαταστάσεις, το οποίο σύστημα θα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο κρίσιμες παραμέτρους.
Η τρίτη πρόταση επικεντρώνεται στην ποιότητα των λιμενικών υπηρεσιών, την οποία ο πρόεδρος της ΡΑΛ χαρακτήρισε καθοριστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των λιμένων.
Στο πεδίο αυτό περιλαμβάνονται η αποτελεσματική εξυπηρέτηση εμπορικών και επιβατικών πλοίων, η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η συμμόρφωση με τον Διεθνή Κώδικα ISPS, η διαχείριση αποβλήτων και η επιχειρησιακή ετοιμότητα για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών ατυχημάτων.
Ο κ. Παπαποστόλου υπογράμμισε, τέλος, την ανάγκη επενδύσεων σε σύγχρονο εξοπλισμό, εξειδικευμένο προσωπικό και κατάλληλα πρωτόκολλα, καθώς και την αξιοποίηση ηλεκτρικών οχημάτων, αισθητήρων ελέγχου της ρύπανσης και ψηφιακών συστημάτων ιχνηλασιμότητας των ρευμάτων αποβλήτων.
«Το λιμάνι του μέλλοντος πρέπει να συνδυάζει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική ανταποδοτικότητα, την περιβαλλοντική προστασία, την ασφάλεια και την τεχνολογική πρόοδο.
Η μετάβαση αυτή προϋποθέτει ολοκληρωμένο σχεδιασμό, αξιόπιστα δεδομένα και στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων», κατέληξε ο πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων.
