Σύμφωνα με την 25η «Ετήσια Μελέτη για την Ελληνική Ακτοπλοΐα» της XRTC, με τίτλο «Ώρα Ευθύνης και Αποφάσεων: Κάλεσμα για οικουμενική προσπάθεια για την ανανέωση του στόλου», η ανανέωση του ελληνικού ακτοπλοϊκού στόλου αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον κλάδο.
Επιμέλεια: Μ. Δημητρίου
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, ο τελευταίος ουσιαστικός κύκλος ανανέωσης του ελληνικού ακτοπλοϊκού στόλου ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 2000.
Έκτοτε, όταν προέκυψαν ανάγκες αντικατάστασης πλοίων, οι περισσότερες εταιρείες δεν προχώρησαν σε νέες ναυπηγήσεις, αλλά επέλεξαν την αγορά ή την ένταξη μεταχειρισμένων πλοίων, συχνά μεγάλης ηλικίας. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην οικονομική κρίση, στην περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και στη συνακόλουθη αδυναμία υλοποίησης νέων επενδύσεων.
Η εικόνα του στόλου αποτυπώνει, σύμφωνα με τη μελέτη, την επιτακτική ανάγκη ανανέωσης. Μόλις το 20% των ελληνικών ακτοπλοϊκών πλοίων είναι ηλικίας κάτω των 20 ετών, ενώ το υπόλοιπο 80% έχει ξεπεράσει το συγκεκριμένο όριο.
Ειδικότερα, άνω των 20 ετών είναι το 75% των πλοίων μήκους έως 95 μέτρων, το 81% των πλοίων μήκους 96 έως 149 μέτρων και το 90% των πλοίων άνω των 150 μέτρων.
Η XRTC σημειώνει ότι, ελλείψει διαθέσιμων μεταχειρισμένων πλοίων που να πληρούν τις σύγχρονες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, η κατασκευή νέων πλοίων αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική επιλογή.
Ωστόσο, η διαδικασία αυτή συνοδεύεται από δύο βασικές προκλήσεις: την επιλογή της κατάλληλης τεχνολογίας και του καυσίμου που θα χρησιμοποιήσουν τα νέα πλοία, καθώς και την εξασφάλιση των αναγκαίων κεφαλαίων για τη χρηματοδότησή τους.
Παράλληλα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα νέα επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία θα πρέπει να σχεδιαστούν με βάση τις ιδιαιτερότητες των ελληνικών λιμένων, διαθέτοντας συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ως προς το μέγεθος, τη χωρητικότητα και τους ελιγμούς τους, ώστε να μπορούν να εξυπηρετούν αποτελεσματικά το υφιστάμενο λιμενικό δίκτυο.
Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή μετάβαση, η XRTC επισημαίνει ότι, παρά τις δεσμευτικές προθεσμίες για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεν έχουν ακόμη ωριμάσει τεχνολογικά βιώσιμες λύσεις που να επιτρέπουν την ευρεία αντικατάσταση των συμβατικών καυσίμων από εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως ο ηλεκτρισμός, τα βιοκαύσιμα, η αμμωνία, το υδρογόνο ή η μεθανόλη.
Στο πλαίσιο αυτό, η αντικατάσταση των πλοίων παλαιάς τεχνολογίας χαρακτηρίζεται ως μονόδρομος. Οι μεγαλύτεροι ακτοπλοϊκοί όμιλοι έχουν ήδη δρομολογήσει κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ οι μικρότερες εταιρείες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην εξεύρεση χρηματοδότησης, κυρίως λόγω του περιορισμένου μεγέθους τους και των αυξημένων απαιτήσεων των τραπεζών σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης.
Ενδεικτικά, η Attica Group έχει συνάψει συμφωνία με τη Stena RoRo για τη μακροχρόνια ναύλωση δύο νέων πλοίων μήκους 200 μέτρων, τα οποία θα ναυπηγηθούν στην Κίνα, ενώ παράλληλα έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την ONEX για την κατασκευή νέων πλοίων στην Ελλάδα.
Από την πλευρά του, ο όμιλος Grimaldi υλοποιεί νέο ναυπηγικό πρόγραμμα, στο οποίο περιλαμβάνονται δύο πλοία που προορίζονται για τις Μινωικές Γραμμές.
Παράλληλα, τον Ιούλιο του 2025 παρέλαβε από τα ναυπηγεία China Merchants Heavy Industries το πρώτο από τα δέκα πλοία νέας γενιάς τύπου Pure Car & Truck Carrier (PCTC), το «Grande Shanghai», χωρητικότητας 9.000 CEU, το οποίο είναι σχεδιασμένο ώστε να μπορεί μελλοντικά να χρησιμοποιεί και αμμωνία ως καύσιμο.
Η μελέτη καταλήγει ότι η ελληνική ακτοπλοΐα βρίσκεται ενώπιον μιας σύνθετης πρόκλησης, καθώς καλείται να συνδυάσει την ανανέωση του στόλου με τη μετάβαση σε πιο φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τεχνολογικές λύσεις για πλοία με μηδενικό ανθρακικό αποτύπωμα δεν έχουν ακόμη ωριμάσει.
Μέχρι να αναπτυχθούν και να καταστούν εμπορικά διαθέσιμα νέα καύσιμα, οι τεχνικές λύσεις επικεντρώνονται κυρίως στην αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας μέσω μεγαλύτερων και αποδοτικότερων πλοίων, αλλά και στη μείωση του βάρους των κατασκευών, όπως αποτυπώνεται στα νεότευκτα πλοία του ομίλου Grimaldi και στα ταχύπλοα Aero της Attica Group.
