Το ευρωπαϊκό αεροπορικό οικοσύστημα αντιμετωπίζει ήδη τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τα περιφερειακά αεροδρόμια να θεωρούνται τα πιο ευάλωτα.
Επιμέλεια: Μαρίνα Δημητρίου
Η ενεργειακή κρίση που έχει προκληθεί επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη υπάρχουσες προκλήσεις, όπως οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά και οι ανεπαρκείς πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ και κρατών-μελών, όπως σχολιάζει η ACI Europe.
Εκτόξευση κόστους και πιέσεις στη ζήτηση
Η απότομη αύξηση της τιμής των αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη -που ξεπέρασε τα 1.800 δολ./τόνο νωρίτερα αυτό τον μήνα- οδηγεί αεροπορικά εισιτήρια και αυστηρή διαχείριση χωρητικότητας από τις αεροπορικές.
Τα περιφερειακά αεροδρόμια είναι τα πιο εκτεθειμένα στις επιπτώσεις αυτών των προσαρμογών, καθώς η ζήτηση στις διαδρομές τους είναι συνήθως πολύ πιο ευαίσθητη και ελαστική ως προς τις τιμές – και επομένως λιγότερο κερδοφόρα για τις αεροπορικές εταιρείες.
Αυτό σημαίνει ότι, όταν εξετάζουν πού να μειώσουν τη χωρητικότητα, οι αεροπορικές είναι πιο πιθανό να το πράξουν σε διαδρομές που εξυπηρετούν περιφερειακά αεροδρόμια, όπως φαίνεται από την πρόσφατη απόφαση της Lufthansa να κλείσει την περιφερειακή θυγατρική της, CityLine.
Ο γενικός διευθυντής της ACI EUROPE, Olivier Jankovec, τόνισε ότι η αγορά των περιφερειακών αεροδρομίων ήδη λειτουργεί με «πολλαπλές ταχύτητες», επισημαίνοντας πως τα μικρά αεροδρόμια εξακολουθούν να έχουν επιβατική κίνηση πάνω από 30% χαμηλότερη σε σχέση με το 2019, ενώ τα μεγαλύτερα καταγράφουν αύξηση άνω του 16%.
Όπως ανέφερε, «οι σημερινές τιμές καυσίμων και ο κίνδυνος νέας κρίσης δημιουργούν ταυτόχρονα σοκ προσφοράς και ζήτησης για πολλά περιφερειακά αεροδρόμια – πρόκειται για μια πραγματική υπαρξιακή απειλή».
Πρόσθετα προβλήματα και ζητήματα βιωσιμότητας
Στις προκλήσεις προστίθεται και η καθυστερημένη εφαρμογή του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου Σένγκεν (EES), το οποίο εκτιμάται ότι θα προκαλέσει σοβαρές δυσλειτουργίες σε αεροδρόμια δημοφιλών τουριστικών προορισμών το φετινό καλοκαίρι.
Παρά τις πληθωριστικές πιέσεις και την αύξηση του κόστους λειτουργίας, τα τέλη χρήσης στα μικρά περιφερειακά αεροδρόμια παραμένουν κατά μέσο όρο 11% χαμηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα. Ως αποτέλεσμα, τα αεροδρόμια αυτά καταγράφουν μέση ζημία 2,64 ευρώ ανά επιβάτη.
Σύμφωνα με μελέτες, αλλά και αξιολόγηση της Κομισιόν, η οικονομική βιωσιμότητα πολλών περιφερειακών αεροδρομίων παραμένει αβέβαιη, κατάσταση που επιδεινώνεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ο διευθύνων σύμβουλος του αεροδρομίου του Τορίνο και πρόεδρος του ACI EUROPE Regional Airports Forum, Andrea Andorno, εκτιμά ότι τα περιφερειακά αεροδρόμια διαχειρίζονται περίπου το 35% της αεροπορικής συνδεσιμότητας της Ευρώπης και αποτελούν κρίσιμη υποδομή για την οικονομική συνοχή και την ανάπτυξη των περιφερειών.
Οι προτάσεις προς την ΕΕ
Η ACI EUROPE καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε συγκεκριμένα μέτρα:
- Κατάργηση των εθνικών αεροπορικών τελών. Αυτοί οι φόροι θα πρέπει κατά προτεραιότητα να ανασταλούν για να ανακουφίσουν τους τομείς της αεροπορίας και του τουρισμού, καθώς και τους καταναλωτές καθ’ όλη τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
- Διατήρηση της κρατικής ενίσχυσης για περιφερειακά αεροδρόμια έως και 1 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως. Η οικονομική μελέτη της ίδιας της Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι τα αεροδρόμια που εξυπηρετούν έως και 680.000 επιβάτες ετησίως δυσκολεύονται να καλύψουν το λειτουργικό κόστος. Με το αυξανόμενο ρυθμιστικό κόστος και τις συχνότερες διαταραχές στην κυκλοφορία, είναι σημαντικό να επιτραπεί η στοχευμένη βοήθεια σε ακόμη υψηλότερα όρια. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες της ΕΕ για ανταγωνιστικότητα, συνοχή και στρατηγική αυτονομία, οι οποίες απαιτούν ένα ισχυρό και ανθεκτικό δίκτυο περιφερειακών αεροδρομίων.
- Επιτάχυνση της αποανθρακοποίησης με επενδύσεις σε βιώσιμα καύσιμα (SAF) και εφαρμογή του Roadmap AZEA για την ανάπτυξη υβριδικών, ηλεκτρικών και υδρογονοκίνητων αεροσκαφών στην Ευρώπη. Αυτό το Roadmap δείχνει το μετασχηματιστικό δυναμικό που θα προσφέρουν αυτά τα αεροσκάφη, ιδίως για την περιφερειακή αεροπορική συνδεσιμότητα – με ως και 2,55 εκατομμύρια “καθαρές” περιφερειακές πτήσεις που θα πραγματοποιηθούν ως το 2050.
- Πλήρης αναστολή του συστήματος EES σε περιπτώσεις υπερβολικών καθυστερήσεων, καθ’ όλη τη θερινή περίοδο του 2026 και μετά.
- Ενίσχυση των συμφωνιών «Ανοικτών Ουρανών» για βελτίωση της συνδεσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας.
