Οι λογαριασμοί του ισοζυγίου πληρωμών για τον μήνα Ιούνιο, τους οποίους δημοσίευσε την προηγούμενη εβδομάδα η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), εξέπεμψαν ένα θετικό μήνυμα για τη συνεισφορά του εξωτερικού τομέα στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας το β’ τρίμηνο 2026.
Στο παρόν τεύχος του δελτίου “7 Ημέρες Οικονομία” της Eurobank παρουσιάζονται και αναλύονται τα συγκεκριμένα στοιχεία. Από αυτά προκύπτει ότι οι καθαρές εξαγωγές ενισχύθηκαν το β’ τρίμηνο, στηριζόμενες στον τομέα των αγαθών, καθώς το ισοζύγιο υπηρεσιών, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα ονομαστικά μεγέθη, παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Η βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ-27 και την Ευρωζώνη, καθώς και οι αυξημένες ανάγκες για προϊόντα διύλισης πετρελαίου που δημιούργησε η κρίση στον Περσικό Κόλπο, εκτιμάται ότι συνέβαλαν στην ισχυρή επίδοση των ελληνικών εξαγωγών αγαθών.
Από την άλλη πλευρά, η στασιμότητα των εισαγωγών αγαθών σε πραγματικούς όρους ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη εξασθένησης της δυναμικής της εγχώριας ζήτησης το β’ τρίμηνο.
Επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου των εξαγωγών αγαθών στο β’ τρίμηνο 2026
Το β’ τρίμηνο 2026 οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών διαμορφώθηκαν στα €15.012,4 εκατ. σε τρέχουσες τιμές, καταγράφοντας ισχυρή ετήσια άνοδο κατά €3.291,0 εκατ. (+28,1%), έναντι €504,1 εκατ. (+4,3%) το α’ τρίμηνο.
Μεταξύ των τριών κατηγοριών αγαθών για τις οποίες η ΤτΕ δημοσιεύει μηνιαία στοιχεία, οι εξαγωγές καυσίμων παρουσίασαν την εντονότερη ανοδική κίνηση, με την αξία τους να διπλασιάζεται στα €4.263,6 εκατ. (+100,6%).
Παράλληλα, οι εξαγωγές αγαθών εξαιρουμένων των καυσίμων και των πλοίων ανήλθαν στα €10.689,5 εκατ., ενισχυμένες κατά 11,9% σε ετήσια βάση.
Ως εκ τούτου, τα καύσιμα είχαν τη μερίδα του λέοντος στην ισχυρή άνοδο των εξαγωγών σε τρέχουσες τιμές το β΄ τρίμηνο, χωρίς ωστόσο η θετική επίδοση να περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτά.
Η επιτάχυνση των εξαγωγών αγαθών εκτιμάται ότι αντανακλά έναν συνδυασμό ευνοϊκότερων συνθηκών εξωτερικής ζήτησης και ειδικών εξελίξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας λόγω του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Η οικονομική δραστηριότητα επιταχύνθηκε το β’ τρίμηνο στην ΕΕ-27 (και στην Ευρωζώνη), μια αγορά ιδιαίτερα σημαντική για τις ελληνικές εξαγωγές.
Παράλληλα, οι διαταραχές στη λειτουργία διυλιστηρίων στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής δύναται να δημιούργησαν πρόσθετη ζήτηση για προϊόντα των ελληνικών διυλιστηρίων.
Ηπιότερη η αύξηση εισαγωγών έναντι εξαγωγών
Σε ό,τι αφορά τις εισαγωγές αγαθών, η ετήσια μεταβολή τους το β’ τρίμηνο 2026 ήταν αισθητά ηπιότερη από την αντίστοιχη των εξαγωγών, με αποτέλεσμα το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών να συρρικνωθεί κατά €1.345,1 εκατ. (-16,0%) σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Συγκεκριμένα, οι εισαγωγές διαμορφώθηκαν στα €22.074,8 εκατ., καταγράφοντας ετήσια άνοδο κατά €1.945,9 εκατ. (+9,7%), έναντι οριακής υποχώρησης κατά 0,6% το α’ τρίμηνο.
Όπως και στην περίπτωση των εξαγωγών, τα καύσιμα είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στην ανοδική πορεία των εισαγωγών, καθώς η αξία τους ενισχύθηκε κατά €1.315,8 εκατ. (+40,2%). Ακολούθησαν τα αγαθά χωρίς καύσιμα και πλοία, με μεταβολή €702,4 εκατ. (+4,2%).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη του ισοζυγίου καυσίμων. Παρά την απότομη άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, το έλλειμμά περιορίστηκε στα €321,8 εκατ. το β’ τρίμηνο 2026, από €1.143,8 εκατ. ένα έτος νωρίτερα, δηλαδή κατά €822 εκατ. ή 71,9%. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά το γεγονός ότι ο διπλασιασμός σχεδόν της αξίας των εξαγωγών καυσίμων (+100,6%) υπερέβη κατά πολύ τη μεταβολή των αντίστοιχων εισαγωγών (+40,2%).
Ως αποτέλεσμα, τα καύσιμα εξηγούν περίπου το 61% της συνολικής ετήσιας βελτίωσης του ισοζυγίου αγαθών σε τρέχουσες τιμές κατά το β’ τρίμηνο. Θετική ήταν παράλληλα και η συμβολή των αγαθών χωρίς καύσιμα και πλοία, το έλλειμμα των οποίων περιορίστηκε κατά €430,5 εκατ.
Αν και οι λογαριασμοί του ισοζυγίου πληρωμών δεν ταυτίζονται με τους εθνικούς λογαριασμούς που καταρτίζει η ΕΛΣΤΑΤ, τα παραπάνω μεγέθη αποτελούν ισχυρή ένδειξη ότι το β’ τρίμηνο 2026 ενισχύθηκε η θετική συνεισφορά των καθαρών εξαγωγών αγαθών στον ετήσιο ονομαστικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας.
Σημειώνεται ότι το α’ τρίμηνο οι καθαρές εξαγωγές αγαθών συνεισέφεραν +1,0 ποσοστιαία μονάδα στην άνοδο του ονομαστικού ΑΕΠ κατά 4,6%. Βάσει των δεδομένων του ισοζυγίου πληρωμών, εκτιμάται ότι η αντίστοιχη συμβολή το β’ τρίμηνο διαμορφώθηκε στις +2,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Θετική η συμβολή του εξωτερικού τομέα και στην πραγματική μεγέθυνση της οικονομίας το β’ τρίμηνο 2026
Το β’ τρίμηνο 2026 χαρακτηρίστηκε από έντονη άνοδο των τιμών της ενέργειας λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο. Ως εκ τούτου, σημαντικό μέρος της μεταβολής της αξίας των εξαγωγών και των εισαγωγών αγαθών -και ιδιαίτερα των καυσίμων- αντανακλά την επίδραση των υψηλότερων τιμών των ενεργειακών προϊόντων.
Ενδεικτικά, ο ελληνικός δείκτης τιμών παραγωγού για την εξωτερική αγορά στην κατηγορία «παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου» κατέγραψε ετήσια μεταβολή 62,4% το β’ τρίμηνο, από 5,0% το α’ τρίμηνο. Αντίστοιχα, ο δείκτης τιμών εισαγωγών αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου ενισχύθηκε κατά 41,3%, έναντι 5,4% το προηγούμενο τρίμηνο.
Για να αξιολογηθεί η συνεισφορά του εξωτερικού τομέα στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας, είναι απαραίτητο να εξεταστεί η πορεία των εξαγωγών και των εισαγωγών αγαθών σε σταθερές τιμές.
Αν και η ΤτΕ δεν δημοσιεύει τις χρονολογικές σειρές των αποπληθωριστών των παραπάνω ονομαστικών μεγεθών, στα δελτία τύπου για το ισοζύγιο πληρωμών αναφέρει τους ρυθμούς μεταβολής τους και σε σταθερές τιμές.
Όπως παρουσιάζεται, το α’ τρίμηνο 2026 οι πραγματικές εξαγωγές αγαθών ενισχύθηκαν κατά 1,6% σε ετήσια βάση, ενώ στο σύνολο του α’ εξαμήνου ο αντίστοιχος ρυθμός διαμορφώθηκε στο 5,7%. Υπό την υπόθεση ίσου βάρους των δύο τριμήνων στο α’ εξάμηνο, εκτιμάται ότι οι εξαγωγές αγαθών σε σταθερές τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 9,8% το β’ τρίμηνο.
Αντιθέτως, οι πραγματικές εισαγωγές αγαθών εκτιμάται ότι υποχώρησαν οριακά κατά 0,4%. Επιπλέον, οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα εκτιμάται ότι σημείωσαν πραγματική άνοδο 6,2% το β’ τρίμηνο, έναντι 1,0% το α’ τρίμηνο, ενώ ο ρυθμός μεταβολής των αντίστοιχων εισαγωγών επιβραδύνθηκε σε μόλις 0,2%, από 5,6%.
Τα παραπάνω στοιχεία υποδηλώνουν, συνεπώς, σημαντική διεύρυνση της διαφοράς μεταξύ των πραγματικών ρυθμών μεταβολής των εξαγωγών και των εισαγωγών αγαθών, εξέλιξη που εκτιμάται ότι συνέβαλε θετικά στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική στην περίπτωση των καυσίμων. Ο διπλασιασμός της ονομαστικής αξίας των εξαγωγών τους (+100,6%) υπερέβη αισθητά τη μεταβολή κατά 62,4% του δείκτη τιμών παραγωγού των προϊόντων διύλισης πετρελαίου για την εξωτερική αγορά.
Αυτή η σύγκριση υποδηλώνει ότι η έντονη εξαγωγική επίδοση αντανακλά όχι μόνο υψηλότερες τιμές αλλά και σημαντική διεύρυνση των εξαγόμενων ποσοτήτων. Αντίστοιχα, η μεταβολή των ονομαστικών εισαγωγών καυσίμων κατά 40,2% ήταν σχεδόν ίση με εκείνη του δείκτη τιμών εισαγωγών αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου (+41,3%), παραπέμποντας σε περίπου στάσιμες εισαγόμενες ποσότητες. Η τελευταία εξέλιξη αποτελεί ένα σημείο που χρήζει παρακολούθησης.
Ο συνδυασμός της σημαντικής ανόδου των εξαγόμενων ποσοτήτων καυσίμων με τη στασιμότητα των αντίστοιχων εισαγωγών δημιουργεί το ενδεχόμενο μέρος της αυξημένης εξωτερικής ζήτησης να καλύφθηκε μέσω αποθεμάτων.
Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, η μελλοντική αναπλήρωσή τους μέσω νέων εισαγωγών θα μπορούσε να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στο έλλειμμα του ισοζυγίου καυσίμων στην περίπτωση που δεν υπάρξει αντίστοιχη αύξηση των εξαγωγών.
Συνολικά, τα δεδομένα του ισοζυγίου πληρωμών σκιαγραφούν μια θετική εικόνα για τη συνεισφορά του εξωτερικού τομέα στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το β’ τρίμηνο 2026.
Τα διαθέσιμα στοιχεία σε σταθερές τιμές αποτελούν ισχυρή ένδειξη ότι οι πραγματικές εξαγωγές αγαθών επιταχύνθηκαν σημαντικά το β’ τρίμηνο (με τη βελτίωση να προέρχεται και από τα καύσιμα), την ώρα που οι πραγματικές εισαγωγές παρέμειναν ουσιαστικά στάσιμες.
Το τελευταίο στοιχείο, ωστόσο, μπορεί να αποτελεί ένδειξη επιβράδυνσης της εγχώριας ζήτησης.
