Οι ευρωβουλευτές ολοκλήρωσαν τη μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα της ΕΕ που εισάγει αυστηρότερους κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο και δημιουργεί μια νέα τελωνειακή αρχή.
Οι νέοι κανόνες θεσπίζουν τέλος διεκπεραίωσης για κάθε αντικείμενο που αγοράζεται από διαδικτυακά καταστήματα εκτός ΕΕ και αποστέλλεται απευθείας σε Ευρωπαίους καταναλωτές. Αυτό θα συμβάλει στην κάλυψη του συνεχώς αυξανόμενου κόστους διαχείρισης του όγκου των μεμονωμένων δεμάτων. Το τέλος διεκπεραίωσης θα καταβάλλεται από τον ίδιο φορέα που είναι υπεύθυνος για την καταβολή άλλων τελωνειακών επιβαρύνσεων για το εκάστοτε δέμα, ώστε να αποφεύγεται η μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές.
Το ακριβές ποσό του τέλους διεκπεραίωσης θα καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα αναθεωρείται ανά διετία, ώστε να διατηρείται ανάλογο με το πραγματικό κόστος. Τα κράτη-μέλη θα αρχίσουν να εισπράττουν το τέλος το αργότερο από την 1η Νοεμβρίου 2026.
Ευθύνη των πλατφορμών
Οι πωλητές και οι πλατφόρμες που διευκολύνουν τις εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών από τρίτες χώρες απευθείας σε πελάτες της ΕΕ θα αντιμετωπίζονται ως εισαγωγείς. Αυτό θα τους υποχρεώσει να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές όλα τα απαιτούμενα δεδομένα, να καταβάλλουν ή να εγγυώνται τυχόν τέλη και να διασφαλίζουν ότι τα εμπορεύματα που αποστέλλονται στην Ευρώπη συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ.
Για να διασφαλιστεί η λογοδοσία, οι εταιρείες αυτές πρέπει να είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ ή να εκπροσωπούνται από οντότητα με έδρα στην ΕΕ που έχει είτε καθεστώς εγκεκριμένου οικονομικού φορέα (ΕΟΦ) είτε καθεστώς «αξιόπιστου συναλλασσόμενου». Αυτό αναμένεται να αποτρέψει τη χρήση εικονικών εταιρειών για την παράκαμψη των νέων κανόνων.
Για να δοθούν κίνητρα για μαζικές αποστολές που είναι ευκολότερο να ελεγχθούν από τις τελωνειακές αρχές, οι πωλητές και οι πλατφόρμες τρίτων χωρών ενθαρρύνονται να διαχειρίζονται αποθήκες στην ΕΕ. Οι ενδοενωσιακές αποστολές πελατών τους θα επωφελούνται από χαμηλότερο τέλος διεκπεραίωσης, υπό την προϋπόθεση ότι τα εμπορεύματά τους εισάγονται σε συσκευασίες και σε ποσότητες αρκετά μεγάλες, ώστε να καταστούν αποτελεσματικότεροι οι τελωνειακοί έλεγχοι.
Οι εταιρείες που επανειλημμένα αγνοούν τους κανόνες της ΕΕ μπορεί να τιμωρηθούν με πρόστιμο τουλάχιστον 1% και έως 6% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που εισήγαγαν στην ΕΕ κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Επιπλέον, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναστέλλουν, να ανακαλούν ή να ακυρώνουν την ιδιότητά τους ως αξιόπιστων συναλλασσόμενων ή ΕΟΦ, καθώς και να τους επισημαίνουν ως φορείς υψηλού κινδύνου.
Απλούστευση των διαδικασιών και του ψηφιακού περιβάλλοντος
Οι εταιρείες εισαγωγών-εξαγωγών που ακολουθούν τους κανόνες και συμφωνούν να συνεργάζονται με διαφάνεια με τις τελωνειακές αρχές μπορούν να επωφεληθούν από ένα απλουστευμένο καθεστώς «εμπιστοσύνης και ελέγχου». Αυτό θα απαιτήσει αρχικά από αυτές να υποβληθούν σε έλεγχο και να χορηγήσουν στις τελωνειακές αρχές πρόσβαση στα ηλεκτρονικά τους συστήματα.
Σε αντάλλαγμα, οι αποστολές τους θα ελέγχονται λιγότερο συχνά και θα έχουν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την καταβολή δασμών και τελών. Ο ισχύων χαρακτηρισμός ΕΟΦ θα παραμείνει επίσης σε ισχύ για να διατηρηθεί ο τελωνειακός χαρακτηρισμός αυτός προσβάσιμος σε μικρότερους οικονομικούς φορείς.
Κόμβος δεδομένων της ΕΕ
Η μεταρρύθμιση θα δημιουργήσει ένα νέο, πανευρωπαϊκό ψηφιακό τελωνειακό σύστημα, τον κόμβο δεδομένων της ΕΕ, τον οποίο θα διαχειρίζεται η νεοσυσταθείσα τελωνειακή αρχή της ΕΕ (EUCA). Ο κόμβος θα διατεθεί για προαιρετική χρήση έως το 2031 το αργότερο και η χρήση του θα καταστεί υποχρεωτική έως το 2034. Ο νέος μηχανισμός θα αντικαταστήσει τουλάχιστον 111 συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος από τις τελωνειακές αρχές στην Ευρώπη. Προς όφελος των εταιρειών, θα διευκολύνει και θα επιταχύνει τη δήλωση των εμπορευμάτων και την επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές. Για τις τελωνειακές αρχές, θα βελτιώσει την ανάλυση κινδύνου χάρη στη διαθεσιμότητα ολοκληρωμένων δεδομένων, ενώ θα διευκολύνει και τη διασυνοριακή συνεργασία.
Νέα τελωνειακή αρχή της ΕΕ
Στη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας προβλέπεται επίσης η δημιουργία της EUCA στη Λιλ της Γαλλίας. Η αρχή αναμένεται να τεθεί άμεσα σε πλήρη λειτουργία, με κύριες αρμοδιότητές της τον συντονισμό της μελλοντικής τελωνειακής συνεργασίας, την διασφάλιση της διαχείρισης κινδύνων και την διαχείριση του κόμβου δεδομένων.
Επόμενα βήματα
Το Συμβούλιο έχει ήδη δώσει στη μεταρρύθμιση την τελική επίσημη συμφωνία του, επομένως το πράσινο φως του Κοινοβουλίου είναι το τελικό στάδιο της διαδικασίας. Η μεταρρύθμιση θα υπογραφεί επίσημα την Τετάρτη στις 16.00 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης) και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν. Θα τεθεί σε ισχύ μία ημέρα αργότερα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζουν πλήρως τους νέους κανόνες μετά από 12 μήνες.
Υπενθυμίζεται ότι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε τη συνολική μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα τον Μάιο του 2023, αντιδρώντας στη συνεχώς αυξανόμενη εισροή μεμονωμένων δεμάτων από διαδικτυακά καταστήματα εκτός ΕΕ. Οι αποστολές αυτές κατακλύζουν τις τελωνειακές αρχές της ΕΕ και αποτελούν πύλη εισόδου στην ΕΕ για μη ασφαλή προϊόντα.
