Προειδοποιήσεις για την ευρωπαϊκή αεροπορική συνδεσιμότητα εν μέσω έλλειψης πολιτικής, αλλαγών στην αεροπορική αγορά και γεωπολιτικών ζητημάτων εξαπολύει το ACI EUROPE.
Επιμέλεια: Βάσω Βεγιάζη
Σύμφωνα με την έκθεση «2025 Airport Industry Connectivity Report», που αποτελεί το βαρόμετρο της αεροπορικής συνδεσιμότητας στην Ευρώπη, προκύπτει ότι παρά την αύξηση το 2025 κατά +7% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η αεροπορική διασυνδεσιμότητα (άμεση & έμμεση) στην Ευρώπη εξακολουθεί να είναι κατά 9% χαμηλότερη σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα (2019).
Αυτό κατά το ACI EUROPE έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον όγκο επιβατών, ο οποίος επανήλθε πλήρως το 2024 και συνεχίζει να αυξάνεται το 2025 – γεγονός που υποδεικνύει ότι καταναλωτές και κοινότητες έχουν πρόσβαση σε λιγότερες επιλογές.
Η έκθεση καθιστά επίσης σαφές πώς οι μη υποστηρικτικές πολιτικές, οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά και η γεωπολιτική έχουν ως αποτέλεσμα τροποποιημένα πρότυπα συνδεσιμότητας, καθώς και σημαντικές διακυμάνσεις στην απόδοση τόσο μεταξύ των εγχώριων όσο και των μεμονωμένων αεροδρομιακών αγορών.
Ωστόσο, η κορυφαία κατάταξη στις κατηγορίες τους, τόσο της Ελλάδας όσο και του αεροδρομίου της Αθήνας,
καταδεικνύει την εντυπωσιακή ανάκαμψη και ανάπτυξη τόσο των τουριστικών μεγεθών όσο και της αεροπορικής δραστηριότητας στη χώρα μας και στην αγορά της Αθήνας.
Καταγράφοντας τις υψηλότερες επιδόσεις (+35% vs. 2019, +10% vs. 2024) μεταξύ των 31 κρατών-μελών της ΕΕ (EU+), η Ελλάδα κατατάσσεται στην Νο1 θέση της ευρωπαϊκής διασυνδεσιμότητας στο σύνολό της (άμεση & έμμεση).
Παράλληλα, επιτυγχάνοντας σημαντικό άλμα ανάπτυξης μετά την πανδημική περίοδο, ο ΔΑΑ (+33% vs. 2019, +13% vs. 2024) ξεπέρασε τις επιδόσεις των περισσότερων ευρωπαϊκών αεροδρομίων (Mega Airports – κίνηση 25-40 εκατ. επιβάτες), ενώ, σύμφωνα με τη Eurostat, καταγράφοντας την υψηλότερη αύξηση έναντι του 2019 μεταξύ των ευρωπαϊκών αεροδρομίων, κατέλαβε την 8η θέση στην ΕΕ σε κινήσεις αεροσκαφών.
Ο Olivier Jankovec, Director General του ACI EUROPE, δήλωσε: «Τα στοιχεία που παρουσιάζουμε σήμερα είναι αδιαμφισβήτητα: η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως μια νέα στρατηγική κατεύθυνση που να αναγνωρίζει την αεροπορική διασυνδεσιμότητα ως βασικό πυλώνα για την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική συνοχή και τη στρατηγική αυτονομία της.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, κάθε αύξηση 10% στην άμεση αεροπορική διασυνδεσιμότητα, έχει ως αποτέλεσμα μεταξύ άλλων 0,5% αύξηση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Θα πρέπει να κατανοήσουμε πως η διασυνδεσιμότητα -και όλος ο κλάδος των αερομεταφορών- δεν είναι απλά μια θεωρητική προσέγγιση. Παράγει σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, διασφαλίζει τη διεθνή θέση της Ευρώπης και επιπλέον υποστηρίζει την ικανότητά της να ανταποκρίνεται σε κρίσεις και προκλήσεις με στιβαρότητα.
Παρ’ όλα αυτά, η έλλειψη ευθυγράμμισης και συνοχής στις πολιτικές αερομεταφορών -σε συνδυασμό με άδικη φορολόγηση, γεωπολιτικές εντάσεις και δομικές αλλαγές στην αγορά- θέτουν αυτά τα οφέλη σε σοβαρό κίνδυνο.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να προστατεύσουν και να ενισχύσουν την αεροπορική διασυνδεσιμότητα, γιατί αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής και της σχέσης μας με τον υπόλοιπο κόσμο».
Πλήγμα για την αγορά εκτός ΕΕ+ η γεωπολιτική, τα κενά στις εθνικές αγορές παραμένουν
Η αγορά της ΕΕ+ (EΕ, EEA, Ελβετία, Ην. Βασίλειο) (-8% σε σχέση με το 2019) έχει ανακτήσει περισσότερη αεροπορική συνδεσιμότητα από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η αγορά εκτός ΕΕ+ (Αλβανία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Βοσνία & Ερζεγοβίνη, Γεωργία, Ισραήλ, Καζακστάν, Κοσσυφοπέδιο, Κιργιστάν, Β. Μακεδονία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Ρωσία, Σερβία, Τατζικιστάν, Τουρκία, Τουρκμενιστάν, Ουκρανία, Ουζμπεκιστάν) υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου στο -12%.
Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα αεροδρόμια της Ουκρανίας έχουν χάσει κάθε αεροπορική συνδεσιμότητα, ενώ εκείνα της Ρωσίας (-43%) και της Λευκορωσίας (-70%) σημειώνουν δραματικές μειώσεις. Το Ισραήλ (-21%) έχει επίσης υποστεί σημαντικές απώλειες λόγω της σύγκρουσης στη Γάζα.
Εκτός από τη γεωπολιτική, οι πολιτικές αεροπορίας και οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά αεροπορίας -ιδίως η εξέχουσα θέση της ζήτησης για ταξίδια αναψυχής και επίσκεψης φίλων και συγγενών (VFR) και η επέκταση των αερομεταφορέων εξαιρετικά χαμηλού κόστους (LCCs)- διαμορφώνουν επίσης την απόδοση των εθνικών αγορών.
Εντός της αγοράς της ΕΕ+, τρεις χώρες ηγούνται στην επέκταση της αεροπορικής συνδεσιμότητας: Ελλάδα (+35%), Πορτογαλία (+10%), Κύπρος (+8%).
Στον αντίποδα, 13 χώρες ανέφεραν διψήφιες απώλειες συνδεσιμότητας, με τις πιο έντονες μειώσεις να σημειώνονται σε Σουηδία (-33%), Φινλανδία (-30%), Τσεχία (-22%), Αυστρία και Γερμανία (και οι δύο -21%) – αντανακλώντας σε μεγάλο βαθμό τον αντίκτυπο της γεωπολιτικής και των εγχώριων αεροπορικών φόρων.
Μεταξύ των μεγαλύτερων αγορών της ΕΕ+, μόνο η Ισπανία, η οποία εξαρτάται από τον τουρισμό, ξεπέρασε τα αποτελέσματα του 2019 κατά +3%. Το Ην. Βασίλειο (-7%), η Γαλλία (-14%) και η Γερμανία παρέμειναν πολύ πίσω – με την απόδοση της Γαλλίας να είναι πιθανό να επηρεαστεί περαιτέρω από τη σημαντική αύξηση των αεροπορικών φόρων που ισχύουν εφέτος.
Στην αγορά εκτός ΕΕ+, τις καλύτερες επιδόσεις στην αεροπορική συνδεσιμότητα αναφέρουν το Ουζμπεκιστάν (+73%), η Αλβανία (+56%), η Βοσνία & Ερζεγοβίνη (+40%), η Αρμενία και η Τουρκία (και οι δύο +36%).
Στο Top Κωνσταντινούπολη, Άμστερνταμ και Λονδίνο
Η Κωνσταντινούπολη (+13% από το 2019) παραμένει στο Νο1 της ευρωπαϊκής κατάταξης για άμεση συνδεσιμότητα, έχοντας αναρριχηθεί από την 5η θέση πριν από την πανδημία (2019). Το τουρκικό hub διαθέτει την καλύτερη άμεση συνδεσιμότητα με τη Μέση Ανατολή και τη 2η καλύτερη για την Ασία-Ειρηνικό, ενώ βρίσκεται επίσης σε καλή θέση για άμεση συνδεσιμότητα με Αφρική και Ευρώπη.
Το Άμστερνταμ – Schiphol (-4%) βρίσκεται στο Νο2, κυρίως χάρη στην εξαιρετική συνδεσιμότητα εντός Ευρώπης. Αυτό αντανακλά το μικρό μέγεθος της εθνικής αγοράς της χώρας και την ανάγκη διασφάλισης κρίσιμης μάζας για την τροφοδοσία του δικτύου μεγάλων αποστάσεων. Η προγραμματισμένη μείωση της χωρητικότητας του ολλανδικού hub καθιστά απίθανο να διατηρήσει τη θέση του τα επόμενα χρόνια.
Το Λονδίνο – Heathrow (-2%) βρίσκεται στο Νο3 της κατάταξης. Εκτός από την απαράμιλλη άμεση συνδεσιμότητα με τη Βόρεια Αμερική (η οποία είναι σχεδόν διπλάσια από τον επόμενο ανταγωνιστή του – Παρίσι-CDG), το βρετανικό hub είναι επίσης το αεροδρόμιο στη Δυτική Ευρώπη με την υψηλότερη άμεση συνδεσιμότητα με τη Μέση Ανατολή.
Η Φρανκφούρτη (‑11% σε σχέση με το 2019) αντικατέστησε το Παρίσι-CDG (‑7% σε σχέση με το 2019) στο Νο4 εφέτος, εν μέρει χάρη στη σημαντική αύξηση της άμεσης συνδεσιμότητάς της με την Ασία-Ειρηνικό (+17% σε σχέση με το 2024). Το γαλλικό hub είναι αξιοσημείωτο για το ποικίλο δίκτυό του, κατέχοντας τη δεύτερη θέση στην άμεση συνδεσιμότητά του με την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, και τη Βόρεια Αμερική.
Μαζί με την Κωνσταντινούπολη, τα αεροδρόμια που ακολουθούν έχουν ανακάμψει ή/και ξεπεράσει τα επίπεδα άμεσης συνδεσιμότητάς τους πριν από την πανδημία (2019): Αττάλεια (+29%), Αθήνα (+24%), Κωνσταντινούπολη-Sabiha Gökçen (+14%), Πάλμα ντε Μαγιόρκα (+11%), Δουβλίνο (+8%), Λισαβόνα (+4%), Ρώμη- Fiumicino (+3%) και Βαρκελώνη (+1%).
Αυτό αντικατοπτρίζει, για άλλη μια φορά, την εξέχουσα ζήτηση για ταξίδια αναψυχής και VFR, μαζί με την επέκταση των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους. Ενώ η άμεση συνδεσιμότητα που προσφέρουν οι αεροπορικές χαμηλού κόστους από τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια έχει αυξηθεί κατά +19% από το 2019, η άμεση συνδεσιμότητα που προσφέρουν οι αερομεταφορείς πλήρους εξυπηρέτησης (FSC) έχει συρρικνωθεί κατά 15%.
Η Κωνσταντινούπολη κορυφαίο αεροδρόμιο παγκοσμίως σε συνδεσιμότητα
Η Κωνσταντινούπολη αντικατέστησε τη Φρανκφούρτη ως το κορυφαίο αεροδρόμιο παγκοσμίως σε συνδεσιμότητα κόμβων το 2025.
Η συνδεσιμότητα του hub της Κωνσταντινούπολης έχει αυξηθεί κατά +59% έναντι του 2019 – αντανακλώντας την ανάπτυξη της Turkish Airlines, τη γεωγραφική της ισχύ στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας – σε συνδυασμό με την άφθονη διαθέσιμη χωρητικότητα και τη γενικά υποστηρικτική πολιτική αερομεταφορών της Τουρκίας.
Το τουρκικό hub ακολουθούν το Dallas Fort Worth (-5%) και η Φρανκφούρτη, η οποία έχει δει τη συνδεσιμότητα του hub της να συρρικνώνεται κατά -21% από το 2019.
Συνολικά, η συνδεσιμότητα των hubs σε όλη την Ευρώπη παραμένει -12% κάτω από το επίπεδο πριν από την πανδημία (2019) και, ως εκ τούτου, εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά της άμεσης συνδεσιμότητας (-5%).
Παρόλο που το χάσμα έχει γεφυρωθεί τα τελευταία 4 χρόνια, αυτό έχει γίνει ένα σταθερό μοτίβο που αντικατοπτρίζει τις διαρθρωτικές αλλαγές στην αεροπορική αγορά – ιδίως τη σχετική μείωση των FSC s και την επέκταση των Ultra-LCCs, με την ανάπτυξη περισσότερων διεθνών άμεσων αεροπορικών υπηρεσιών που παρακάμπτουν εντελώς τα μεγαλύτερα hubs.
8 ευρωπαϊκά αεροδρόμια συγκαταλέγονται στα 20 κορυφαία παγκοσμίως αεροδρόμια στο κομμάτι του hub connectivity – μαζί με 8 από τη Βόρεια Αμερική και 4 από την Ασία-Ειρηνικό και τη Μέση Ανατολή.
Εκτός από την Κωνσταντινούπολη, τα μεγαλύτερα κέρδη στο hub connectivity σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την πανδημία (2019) προέρχονται από το Τόκιο Haneda (+51%) και τη Ντόχα (+43%).
Αντίθετα, το hub connectivity όλων των μεγάλων δυτικοευρωπαϊκών κόμβων παραμένει κάτω από τα επίπεδα του 2019 – μια απόρροια όχι μόνο της μείωσης των εγχώριων αερομεταφορέων τους, αλλά και των μη υποστηρικτικών αεροπορικών πολιτικών, των προκλήσεων ανταγωνιστικότητας και των ασθενέστερων μακροοικονομικών συνθηκών.
