Η εξέλιξη των μεγάλων έργων που υλοποιεί το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο, καθώς και οι προκλήσεις της επιτάχυνσης, της ωρίμανσης και της χρηματοδότησης έργων, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που άνοιξε την αυλαία του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, που λαμβάνει χώρα 29 και 30 Σεπτεμβρίου, στο ΜΕΓΑΡΟ Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών.
Π. Σταμπουλίδης: Έργα 10 δισ. στο χαρτοφυλάκιο, τι έρχεται σε Κορυδαλλό, Γκόνου και ΟΣΕ
Έργα συνολικού ύψους περίπου €10 δισ. βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, με τις Φυλακές Κορυδαλλού και το στρατόπεδο Γκόνου να περνούν σε κρίσιμη φάση ωρίμανσης, όπως ανέφερε ο Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος του Ταμείου, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, στο fireside chat «Τα μεγάλα έργα του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου».
Από το συνολικό χαρτοφυλάκιο, €2,9 δισ. αφορούσαν έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, από τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει παραδοθεί σχεδόν το σύνολο των έργων, ενώ τα υπόλοιπα περίπου €7 δισ. αφορούν έργα εκτός Ταμείου Ανάκαμψης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ΠΥΡΚΑΛ, ενώ για τις Φυλακές Κορυδαλλού έχει αποσταλεί το σχέδιο σύμβασης, με τον κ. Σταμπουλίδη να τοποθετεί έως τα Χριστούγεννα το επόμενο καθοριστικό βήμα.
Στο στρατόπεδο Γκόνου τα σχέδια σύμβασης έχουν αποσταλεί στα δύο σχήματα και αναμένονται τα σχόλιά τους.
Για το project στη Φυλή ανέφερε ότι δεν προχώρησε με υπαιτιότητα του Δημάρχου, σημειώνοντας ότι πλέον ο Δήμος «μπορεί να το κάνει ό,τι θέλει».
Στις βασικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου εντάσσεται η επιτάχυνση των έργων του ΟΣΕ, με το PPF να έχει αναλάβει την ωρίμανση σιδηροδρομικών έργων ύψους σχεδόν 500 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, το Ταμείο, έχοντας πια μια νέα κουλτούρα στην αξιοποίηση των assets του, επιδιώκει να διατηρεί συμμετοχή στα έργα. Ο κ. Σταμπουλίδης έφερε ως παράδειγμα το project του Λαυρίου, όπου συμμετέχει με 49%, σημειώνοντας ότι και σε μελλοντικές αποκρατικοποιήσεις θα επιδιώκεται η διατήρηση μετοχικής συμμετοχής στην ανάπτυξη των έργων, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, ορόσημα και ρήτρες.
Τον Οκτώβριο, μάλιστα, αναμένεται να παρουσιαστεί ολιστικό πρόγραμμα για την αξιοποίηση κρίσιμων υποδομών, με στόχο, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειάς τους και τη δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την προσέλκυση επενδύσεων.
Παράλληλα, όπως γνωστοποίησε ο κ. Σταμπουλίδης, την Κυριακή υπεγράφη η επιστροφή €2 δισ., τα οποία θα αποδοθούν στον ESM.
Στο ευρύτερο ζήτημα της αποτελεσματικότητας του κράτους και της ταχύτητας υλοποίησης των επενδύσεων, ο κ. Σταμπουλίδης στάθηκε στην ανάγκη περιορισμού της γραφειοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να περάσει από τους πολυδαίδαλους μηχανισμούς ελέγχου σε σύγχρονα εργαλεία εποπτείας.
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη να επανεξεταστούν η περιβαλλοντική αδειοδότηση και συνολικά οι αδειοδοτικές διαδικασίες που καθυστερούν την υλοποίηση έργων στη χώρα.
Όπως σημείωσε, η μείωση της γραφειοκρατίας δεν αποτελεί απειλή για τους δημοσίους υπαλλήλους. Αντίθετα, η μετάβαση σε ένα πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό Δημόσιο απαιτεί νέες προσλήψεις και νέες δεξιότητες, ώστε το ανθρώπινο δυναμικό να ανταποκριθεί στις ανάγκες της νέας εποχής.
Δ. Ν. Σαμαράς: Η επιτάχυνση της ωρίμανσης των έργων το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Την ανάγκη να επιταχυνθεί η ωρίμανση των μεγάλων έργων και να δημιουργηθεί ένα σταθερό pipeline ώριμων επενδύσεων, ώστε η χώρα να είναι έτοιμη να αξιοποιεί εγκαίρως κάθε χρηματοδοτική ευκαιρία στη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης εποχή, επισημαίνει ο κ. Δημήτρης Ν. Σαμαράς, Πρόεδρος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες».
Όπως τονίζει ο κ. Σαμαράς, η εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης απέδειξε ότι η Ελλάδα μπορεί να σχεδιάζει και να υλοποιεί μεγάλο όγκο έργων μέσα σε απαιτητικά χρονοδιαγράμματα, αποκτώντας παράλληλα σημαντική τεχνογνωσία στην ωρίμανση, τη δημοπράτηση και την υλοποίηση σύνθετων έργων.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι αυτή η τεχνογνωσία να αξιοποιηθεί για τη δραστική μείωση του χρόνου που απαιτείται μέχρι την έναρξη μιας επένδυσης. «Στην επένδυση, ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος. Είναι κόστος», υπογραμμίζει, σημειώνοντας ότι οι καθυστερήσεις σε μελέτες, αδειοδοτήσεις, πολεοδομικά ζητήματα, εγκρίσεις και συντονισμό υπηρεσιών αυξάνουν το επενδυτικό ρίσκο και μεταθέτουν χρονικά τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην έγκαιρη ωρίμανση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας. Όπως εξηγεί, ένα δημόσιο ακίνητο ή μία μεγάλη έκταση δεν αποτελεί αυτομάτως επενδύσιμο asset. Πρέπει προηγουμένως να έχουν αποσαφηνιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς, οι χρήσεις γης, οι πολεοδομικοί και περιβαλλοντικοί περιορισμοί, οι απαιτούμενες υποδομές και αδειοδοτήσεις, καθώς και η οικονομική βιωσιμότητα της προτεινόμενης αξιοποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σαμαράς αναδεικνύει τον ρόλο του τεχνικού συμβούλου από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως τα εμπόδια και να δημιουργείται σαφής «οδικός χάρτης» έως τη δημοπράτηση και την υλοποίηση. «Κάθε πρόβλημα που δεν λύνει το Δημόσιο πριν από τον διαγωνισμό, κινδυνεύει να το πληρώσει ακριβότερα μέσα ή μετά τον διαγωνισμό», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Κεντρικό ρόλο στη νέα περίοδο αποδίδει και στη Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF) του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, ως μηχανισμό ωρίμανσης, δημοπράτησης και επιτάχυνσης στρατηγικών έργων.
«Πρέπει να αντιστρέψουμε τη λογική: να δημιουργούμε το pipeline των ώριμων έργων πριν εμφανιστεί η χρηματοδοτική ευκαιρία και όχι μετά», τονίζει ο Δημήτρης Ν. Σαμαράς.
Καθώς η χρηματοδότηση μετατοπίζεται σταδιακά από το RRF προς εθνικούς και νέους ευρωπαϊκούς πόρους, ΣΔΙΤ, παραχωρήσεις και ιδιωτικά κεφάλαια, η έγκαιρη ύπαρξη ώριμων και υλοποιήσιμων έργων αναδεικνύεται, σύμφωνα με τον ίδιο, σε κρίσιμο παράγοντα για την επόμενη αναπτυξιακή περίοδο. Ο κ. Σαμαράς επεσήμανε την σημασία έγκαιρης συμμετοχής του μελετητή για την αποτελεσματική και σύντομη ωρίμανση του εκάστοτε έργου. «Ο χρόνος είναι κόστος» ανέφερε χαρακτηριστικά, και πρότεινε από το ΠΔΕ να διατεθεί μέρος των πόρων για την ωρίμανση αξιοποίησης ακινήτων του δημοσίου, γιατί, όπως είπε, «υπάρχει μία πολύ απλή οικονομική πραγματικότητα: Κάθε πρόβλημα που δεν λύνει το Δημόσιο πριν από τον διαγωνισμό, κινδυνεύει να το πληρώσει ακριβότερα μέσα ή μετά τον διαγωνισμό. Γιατί πάντα κάποιος πληρώνει και το χρόνο.
Και εδώ ο τεχνικός σύμβουλος μπορεί να κάνει τη διαφορά: να εντοπίζει τα προβλήματα νωρίς, να οργανώνει όπου είναι εφικτό παράλληλα και όχι διαδοχικά τις διαδικασίες, να συντονίζει διαφορετικές ειδικότητες και φορείς και να δημιουργεί έναν σαφή οδικό χάρτη, μέχρι τη δημοπράτηση και την υλοποίηση. Όχι απλά να προσθέτει μία ακόμη μελέτη στον φάκελο. Είναι να αφαιρεί εμπόδια και χρόνο από την επένδυση».
