Η παγκόσμια έλλειψη επαγγελματιών οδηγών φορτηγών συνεχίζει να εντείνεται, με τις δυσκολίες στελέχωσης να αποτελούν πλέον τη σημαντικότερη πρόκληση για τις επιχειρήσεις οδικών μεταφορών.
Επιμέλεια: Βάσω Βεγιάζη
Σύμφωνα με νέα έκθεση της IRU για το 2025, σε συνολικά 18 αγορές παγκοσμίως παραμένουν κενές περίπου 2,9 εκατομμύρια θέσεις οδηγών φορτηγών, που αντιστοιχούν στο 11% του συνολικού εργατικού δυναμικού του κλάδου.
Μάλιστα, η Ευρώπη καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά έλλειψης, με περίπου 502.000 κενές θέσεις, ή το 13% του συνολικού αριθμού οδηγών.
Η έλλειψη οδηγών δεν συνδέεται πλέον κυρίως με τις διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά με δομικούς παράγοντες, όπως η γήρανση εργατικού δυναμικού, τα εμπόδια εισόδου στο επάγγελμα, οι ανεπαρκείς υποδομές και οι μεταβαλλόμενες προσδοκίες των νεότερων γενεών για τις συνθήκες εργασίας.
Σε Ευρώπη και Αυστραλία, η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί τον βασικότερο μοχλό πίεσης, ενώ σε Μεξικό και Βραζιλία καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι διαρθρωτικές ελλείψεις στην αγορά εργασίας και τα περιορισμένα προγράμματα εκπαίδευσης.
Στον αντίποδα, σε Ουζμπεκιστάν και Κίνα η αύξηση της ζήτησης για μεταφορές υπερβαίνει την προσφορά διαθέσιμων οδηγών.
Η έρευνα δείχνει ότι περίπου τα 2/3 των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων δηλώνουν πως αναγκάζονται να απορρίπτουν νέα συμβόλαια λόγω αδυναμίας εύρεσης οδηγών, ενώ το 65% χαρακτηρίζει την έλλειψη προσωπικού ως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει, ποσοστό τετραπλάσιο από οποιοδήποτε άλλο ζήτημα.
Έντονο είναι το πρόβλημα στις μικρές επιχειρήσεις και στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους καταγράφουν ποσοστό έλλειψης οδηγών κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνο των μεγαλύτερων εταιρειών.
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, με λιγότερους από 10 εργαζομένους, που αποτελούν το 98% των επιχειρήσεων οδικών εμπορευματικών μεταφορών στην ΕΕ και απασχολούν το 79% του εργατικού δυναμικού, διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες επένδυσης σε προσλήψεις, εκπαίδευση και διεθνή στελέχωση.
Αναφορικά με τη συμμετοχή του γυναικείου φύλου και της νέας γενιάς στον κλάδο, σύμφωνα με την έκθεση η συμμετοχή τους βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Οι γυναίκες αποτελούν μόλις το 4% των οδηγών φορτηγών στην Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι εισέρχονται κατά μέσο όρο σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τους άνδρες.
Σύμφωνα με την IRU, η άρση των εμποδίων στην εκπαίδευση, η βελτίωση των υποδομών και η αναβάθμιση της εικόνας του επαγγέλματος θα μπορούσαν να διευρύνουν σημαντικά τη δεξαμενή υποψηφίων.
Παράλληλα, η συνταξιοδότηση μεγάλου αριθμού επαγγελματιών οδηγών αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Εκτιμάται ότι, ως το 2030 περίπου 660.500 οδηγοί στην Ευρώπη θα συνταξιοδοτηθούν, ενώ σχεδόν το 20% του σημερινού εργατικού δυναμικού των οδηγών στην ήπειρο αναμένεται να αποσυρθεί μέσα στην επόμενη 5ετία.
Η μελέτη διαπιστώνει ακόμη ότι οι αποδοχές, αν και παραμένουν σημαντικός παράγοντας, δεν αρκούν πλέον από μόνες τους για την προσέλκυση και διατήρηση προσωπικού. Οι επαγγελματίες οδηγοί δίνουν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις συνθήκες εργασίας, όπως η ποιότητα των οχημάτων, οι ασφαλείς χώροι στάθμευσης, ο προβλέψιμος προγραμματισμός, ο χρόνος παραμονής στο σπίτι και η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ιδιαίτερα στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων.
Η ποιοτική έρευνα της IRU, που περιλάμβανε συνεντεύξεις με εθνικές ενώσεις και μεγάλους μεταφορικούς φορείς στην Αυστραλία, τη Βραζιλία, τον Καναδά, την Ευρώπη και την Τουρκία, καταγράφει διαφορετικές προσεγγίσεις αντιμετώπισης του προβλήματος, όπως η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, η επένδυση στην εκπαίδευση και η ανάπτυξη συνεργασιών για την προσέλκυση νέων οδηγών.
Παράλληλα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι απαιτείται συντονισμένη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, επαγγελματικών ενώσεων και δημόσιων αρχών, επισημαίνοντας ως παραδείγματα τις πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί στη Φινλανδία, την Ολλανδία και την Τουρκία για τη δημιουργία αποτελεσματικότερων μηχανισμών προσέλκυσης και εκπαίδευσης οδηγών.
Σύμφωνα με την IRU, η αντιμετώπιση της έλλειψης δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε εκστρατείες προσλήψεων, αλλά απαιτεί συνολική αναβάθμιση της ποιότητας και της ελκυστικότητας του επαγγέλματος.
