Σε προκαταρκτική δημόσια διαβούλευση τέθηκε η προκήρυξη του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για την «Ανάθεση αποκλειστικού δικαιώματος εκτέλεσης δημόσιων τακτικών [αστικών/υπεραστικών] οδικών μεταφορών επιβατών με λεωφορεία στην Περιφέρεια (θα προσδιορίζεται εκάστοτε) με σύμβαση παραχώρησης δημόσιας υπηρεσίας σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1370/2007».
Η εν λόγω προκήρυξη αφορά – ουσιαστικά – την απελευθέρωση της αγοράς των ΚΤΕΛ.
Το αντικείμενο της προκήρυξης
Η διακήρυξη προβλέπει την ανάθεση, μέσω συμβάσεων παραχώρησης, του αποκλειστικού δικαιώματος εκτέλεσης και εκμετάλλευσης των δημόσιων τακτικών αστικών και υπεραστικών μεταφορών επιβατών με λεωφορείο.
Οι συμβάσεις θα αφορούν συγκεκριμένες γεωγραφικές ενότητες (περιφέρειες ή ομάδες περιφερειακών ενοτήτων) και θα κατανεμηθούν σε επιμέρους τμήματα, ώστε να δοθεί η δυνατότητα συμμετοχής σε περισσότερους οικονομικούς φορείς.
Η διάρκεια κάθε σύμβασης ορίζεται σε δέκα έτη, με δυνατότητα παράτασης έως πέντε επιπλέον έτη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπονται από τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 1370/2007. Το κριτήριο ανάθεσης θα είναι η πλέον συμφέρουσα προσφορά, βάσει της βέλτιστης σχέσης ποιότητας – τιμής.
Νέο χρηματοδοτικό και λειτουργικό μοντέλο
Σε αντίθεση με το παλαιό σύστημα των ΚΤΕΛ, η χρηματοδότηση των υπηρεσιών δημόσιων μεταφορών δεν θα επιβαρύνει το κράτος.
Ο ανάδοχος θα αναλάβει πλήρως το κόστος λειτουργίας και επένδυσης, χωρίς καμία κρατική επιδότηση ή εγγύηση για την απόσβεση της επένδυσής του. Αυτό σημαίνει ότι οι ανάδοχοι θα φέρουν τον πλήρη επιχειρηματικό και λειτουργικό κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων των διακυμάνσεων της ζήτησης.
Το νέο μοντέλο παραχώρησης στοχεύει να εισαγάγει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, να εξασφαλίσει ίσους όρους συμμετοχής και να αναβαθμίσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, μέσα από αυστηρότερα κριτήρια επιλογής, τεχνικές προδιαγραφές και μηχανισμούς ελέγχου.
Οι όροι του διαγωνισμού
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά και νομικά πρόσωπα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή τρίτες χώρες που έχουν υπογράψει σχετικές διεθνείς συμφωνίες.
Επιτρέπεται η συμμετοχή μεμονωμένων επιχειρήσεων ή ενώσεων οικονομικών φορέων, χωρίς απαίτηση συγκεκριμένης νομικής μορφής στο στάδιο της προσφοράς.
Οι προσφορές θα υποβληθούν ηλεκτρονικά και θα αξιολογηθούν βάσει τεχνικών και οικονομικών κριτηρίων που διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος του μεταφορικού έργου (αστικό ή υπεραστικό).
Προβλέπεται επίσης εγγύηση συμμετοχής ύψους 2% επί της εκτιμώμενης αξίας του κάθε τμήματος, ενώ η εγγύηση καλής εκτέλεσης θα απαιτηθεί από τον ανάδοχο που θα επιλεγεί.
Σε ό,τι αφορά τα υπεραστικά δρομολόγια, πέραν της προσφοράς για κάθε τμήμα-περιφερειακή ενότητα που διεκδικεί, ο υποψήφιος ανάδοχος πρέπει να διαθέτει ικανό αριθμό αστικών λεωφορείων, αλλά και ικανό αριθμό οδηγών για τη στελέχωση των βαρδιών που δεν μπορεί να είναι μικρότερος από 2,7 οδηγοί/όχημα.
Οι διαγωνιζόμενοι κατά την υποβολή της τεχνικής προσφοράς θα δεσμεύονται τόσο για την ανώτατη ηλικία όσο και για το μέσο όρο ηλικίας των λεωφορείων του στόλου που σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν για την παροχή των συγκοινωνιακών υπηρεσιών.
Το ανώτατο όριο θα είναι τα είκοσι πέντε έτη κατά λεωφορείο, για ολόκληρο το στόλο των λεωφορείων, καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Το θεσμικό πλαίσιο
Η προκήρυξη βασίζεται στο νέο νομικό πλαίσιο που καθορίστηκε με τον νόμο 4974/2022 για την αναδιοργάνωση των δημόσιων οδικών μεταφορών επιβατών. Παράλληλα, εναρμονίζεται με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1370/2007, ο οποίος ορίζει τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα των μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Επιπλέον, εφαρμόζονται συμπληρωματικά οι διατάξεις του ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και σειρά συναφών νομοθετημάτων που αφορούν τη διαφάνεια, τον προσυμβατικό έλεγχο, την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τη φορολογική συμμόρφωση και τα δικαιώματα των επιβατών.
Κριτήρια ποιότητας και κοινωνικές υποχρεώσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποιότητα των υπηρεσιών, την περιβαλλοντική απόδοση των οχημάτων και την ασφάλεια των επιβατών.
Οι υποψήφιοι ανάδοχοι θα πρέπει να πληρούν πρότυπα διασφάλισης ποιότητας και περιβαλλοντικής διαχείρισης, ενώ προβλέπεται και αυστηρός έλεγχος για την τήρηση της εργατικής και κοινωνικής νομοθεσίας.
Παράλληλα, η σύμβαση θα περιλαμβάνει ρήτρες για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών, τη διασφάλιση της απρόσκοπτης παροχής υπηρεσιών και την παρακολούθηση της ικανοποίησης του κοινού.
