Σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, η υπογραφή συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν -εφόσον εφαρμοστεί πλήρως- μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες οικονομικές εξελίξεις του 2026.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η προσωρινή χαλάρωση των πετρελαϊκών κυρώσεων και η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων δημιουργεί νέο περιβάλλον αποκλιμάκωσης στις αγορές ενέργειας και μεταφορών, που μπορεί να μειώσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά 0,3 – 0,8 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Για την Ελλάδα, μια χώρα με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, ισχυρή ναυτιλία, εξωστρεφές εμπόριο και κομβικό ρόλο στις θαλάσσιες μεταφορές, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Το πρώτο και άμεσο αποτέλεσμα θα είναι η υποχώρηση του “γεωπολιτικού premium” στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όσο μειώνεται ο κίνδυνος στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, τόσο περιορίζεται η πίεση στο κόστος καυσίμων, μεταφορών, παραγωγής και τελικά, στις τιμές καταναλωτή.
Η ελληνική αγορά έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Το ενεργειακό κόστος δεν είναι απλώς ένας λογαριασμός για τα νοικοκυριά. Είναι κόστος λειτουργίας για τη βιομηχανία, το εμπόριο, τις μεταφορές, τα logistics, τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Κάθε μείωση στην τιμή του πετρελαίου μεταφέρεται, έστω και με χρονική υστέρηση, σε όλη την αλυσίδα αξίας. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που τα τελευταία χρόνια δοκιμάστηκαν από πληθωρισμό, ακριβά επιτόκια, αυξημένα ενοίκια και υψηλό λειτουργικό κόστος, η αποκλιμάκωση της ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματική ανάσα ρευστότητας.
Η συμφωνία μπορεί επίσης να διευκολύνει τη νομισματική πολιτική στην Ευρώπη. Εάν οι τιμές ενέργειας σταθεροποιηθούν χαμηλότερα, η ΕΚΤ θα έχει μεγαλύτερο περιθώριο για ηπιότερη πολιτική επιτοκίων. Αυτό σημαίνει φθηνότερο χρήμα, καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης, ευκολότερη πρόσβαση σε κεφάλαια κίνησης και επενδυτικά δάνεια. Για την πραγματική οικονομία, αυτό είναι εξίσου σημαντικό με την πτώση των τιμών καυσίμων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ναυτιλιακή διάσταση. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου. Η επαναφορά της ασφάλειας στις διελεύσεις μειώνει ασφάλιστρα κινδύνου, καθυστερήσεις, κόστος ναύλωσης και αβεβαιότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η ελληνόκτητη ναυτιλία, με ισχυρή παρουσία στα δεξαμενόπλοια και τις διεθνείς μεταφορές ενέργειας, μπορεί να επωφεληθεί από την ομαλοποίηση. Επίσης, μεγάλη ανάσα στο κόστος καυσίμων θα πάρει και η ακτοπλοΐα μας, ενόψει της θερινής τουριστικής περιόδου και των αυξημένων δρομολογίων.
Για το ελληνικό εμπόριο, το ζητούμενο είναι διπλό: αφενός να μειωθεί το κόστος εισαγωγών και μεταφορών, αφετέρου να αξιοποιηθεί η πιθανή επανεκκίνηση οικονομικών σχέσεων με αγορές της ευρύτερης περιοχής. Η Ανατολική Μεσόγειος, ο Περσικός Κόλπος και η Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο ζώνες κινδύνου. Είναι και ζώνες εμπορίου, επενδύσεων, ενέργειας, υποδομών και logistics. Η Ελλάδα μπορεί να διεκδικήσει ρόλο γέφυρας μεταξύ Ευρώπης, Μεσογείου και Ασίας.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Η αγορά δεν θα κρίνει τη συμφωνία μόνο από την υπογραφή της, αλλά από την εφαρμογή της. Οι εσωτερικές αντιδράσεις στο Ιράν, οι πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ, η στάση περιφερειακών δυνάμεων και η δυνατότητα πραγματικής άρσης κυρώσεων θα καθορίσουν αν η αποκλιμάκωση θα έχει διάρκεια. Ήδη καταγράφονται αντιδράσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους στο Ιράν, γεγονός που δείχνει ότι η συμφωνία παραμένει πολιτικά εύθραυστη.
Η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί προληπτικά για την ανάκτηση των εξαγωγών σε Λίβανο και Αραβικές χώρες που ξεπερνούν ετησίως τα 3,2 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση, οι επιχειρήσεις και οι θεσμικοί φορείς πρέπει να αξιοποιήσουν το παράθυρο ευκαιρίας για μείωση κόστους, ενίσχυση εξαγωγών, σταθεροποίηση τιμών και επιτάχυνση επενδύσεων. Δεν αρκεί να περιμένει η επιχειρηματικότητα την πτώση των διεθνών τιμών. Χρειάζεται μηχανισμός ταχύτερης μετακύλισης του οφέλους στην αγορά, ώστε να φανεί στην αντλία, στο ράφι και στο ταμείο της μικρής επιχείρησης.
Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, εφόσον αντέξει, μπορεί να γίνει θετικός καταλύτης για το β’ εξάμηνο του 2026. Μπορεί να περιορίσει τον πληθωρισμό, να μειώσει το ενεργειακό κόστος, να στηρίξει την κατανάλωση, να αναστείλει τις αυξήσεις των επιτοκίων από την ΕΚΤ και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα. Για την ελληνική οικονομία και ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, είναι μια ευκαιρία, που πρέπει να μετατραπεί από διεθνή διπλωματική εξέλιξη σε χειροπιαστό οικονομικό όφελος.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΕΒΕΠ, Βασίλη Κορκίδη: «Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν είναι “ευχής έργον” για την ελληνική οικονομία και το εμπόριο. Ισοδυναμεί με καλοκαιρινό “δώρο”, που δίνει χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, ηπιότερο πληθωρισμό, ευνοϊκότερες συνθήκες χρηματοδότησης, ενίσχυση της κατανάλωσης και αναπλήρωση των τουριστικών κρατήσεων.
Η εφαρμογή της συμφωνίας, εστιάζει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου στη παγκόσμια ζήτηση, που άλλωστε αποτελούν τους δύο κρίσιμους δείκτες αξιοπιστίας της συμφωνίας. Εάν η συμφωνία αντέξει πολιτικά και εφαρμοστεί πλήρως, το δεύτερο εξάμηνο του 2026 θα μπορούσε να εξελιχθεί σε περίοδο ταχύτερης επαναφοράς.
Ωστόσο, η υπογραφή μιας συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν δεν σημαίνει αυτόματα και πλήρη επιστροφή στην κανονικότητα. Η αγορά ενέργειας, οι μεταφορές και οι επενδύσεις χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Τα πρώτα οφέλη μπορούν να γίνουν αισθητά μέσα σε 30 έως 90 ημέρες.
Η ουσιαστική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και του κόστους παραγωγής αναμένεται σε ορίζοντα 6 έως 12 μηνών, ενώ η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δημιουργεί η συμφωνία θα εκτυλιχθεί μετά από 7 έως 24 μήνες, που απαιτούνται για την επαναλειτουργία των πετρελαϊκών υποδομών και την αποκατάσταση των ροών».
