Η ευρωπαϊκή αγορά των smart lockers – γνωστών και ως parcel lockers ή automated parcel machines (APMs) – εξελίσσεται σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους των ταχυμεταφορών, του last-mile delivery και – σε κάποιο βαθμό – του λιανεμπορίου.
Η άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου, η ανάγκη περιορισμού του κόστους διανομής και η αυξανόμενη ζήτηση για 24ωρη εξυπηρέτηση οδηγούν σε σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα «έξυπνων θυρίδων» σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Grand View Research, η ευρωπαϊκή αγορά smart parcel lockers αποτιμήθηκε σε περίπου 295,8 εκατ. δολάρια το 2024 και εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 738,7 εκατ. δολάρια έως το 2033, παρουσιάζοντας ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης (CAGR) 10,9%.
Άλλες διεθνείς μελέτες εμφανίζονται ακόμη πιο αισιόδοξες. Η The Insight Partners προβλέπει ότι η παγκόσμια αγορά smart parcel lockers θα αυξηθεί από 1,4 δισ. δολάρια το 2024 σε 4,2 δισ. δολάρια έως το 2031, με CAGR 16,8%. Αντίστοιχα, η Precedence Research εκτιμά μέση ετήσια ανάπτυξη 12,3% έως το 2035.
Η «έκρηξη» του ηλεκτρονικού εμπορίου
Ο βασικός μοχλός ανάπτυξης είναι το e-commerce. Η διαρκής αύξηση των online αγορών έχει δημιουργήσει σημαντική πίεση στις εταιρείες, ιδιαίτερα στο «τελευταίο μίλι» της παράδοσης, το ακριβότερο και πιο σύνθετο στάδιο της διανομής.
Σύμφωνα με στοιχεία της nShift, μέχρι το τέλος του 2023 λειτουργούσαν στην Ευρώπη περισσότερα από 155.000 parcel lockers, αριθμός αυξημένος κατά 29% μέσα σε έναν μόλις χρόνο.
Παράλληλα, περίπου το 44% των Ευρωπαίων καταναλωτών επιλέγει πλέον out-of-home παραδόσεις όταν αυτές είναι διαθέσιμες.
Στην Ελλάδα και, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της ΕΕΤΤ, ο αριθμός τους αυξήθηκε, το 2024, κατά 36,1%, ανερχόμενος πλέον σε 5.300 σημεία, έναντι 3.895 το προηγούμενο έτος, αριθμός ο οποίος έχει αυξηθεί εντυπωσιακά σήμερα.
Στο πεδίο αυτό δραστηριοποιούνται εταιρείες, όπως BOXNOW, Skroutz, ACS και ΕΛΤΑ.
Η Πολωνία ως ευρωπαϊκό πρότυπο
Η πιο ώριμη αγορά smart lockers στην Ευρώπη θεωρείται η Πολωνία, όπου το μοντέλο γνώρισε θεαματική ανάπτυξη μέσω της InPost. Σύμφωνα με την Kearney, η Πολωνία διαθέτει περισσότερα από ένα parcel locker ανά 1.000 κατοίκους, μία από τις υψηλότερες αναλογίες παγκοσμίως.
Η InPost εξελίχθηκε σε έναν από τους κυρίαρχους ευρωπαϊκούς «παίκτες». Σύμφωνα με το Reuters, η εταιρεία λειτουργεί πάνω από 25.000 automated parcel machines μόνο στην Πολωνία και σχεδιάζει εγκατάσταση άνω των 14.000 νέων lockers μέσα στο 2025.
Παράλληλα, η εταιρεία επεκτείνεται δυναμικά σε αγορές όπως η Βρετανία και η Γαλλία. Το 2025 απέκτησε τη βρετανική εταιρεία διανομών Yodel έναντι 106 εκατ. λιρών, ενισχύοντας σημαντικά τη θέση της στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Επενδύσεις και ανταγωνισμός
Η ανάπτυξη της αγοράς έχει εντείνει και τον ανταγωνισμό. Μεγάλες εταιρείες ταχυμεταφορών, logistics και λιανεμπορίου επενδύουν πλέον σε δικά τους δίκτυα lockers.
Η πολωνική πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου Allegro ανακοίνωσε ότι θα προσθέσει 2.500 νέα lockers μέσα στο 2025, επιδιώκοντας μεγαλύτερο έλεγχο στο κόστος παραδόσεων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Royal Mail προχωρά σε εγκατάσταση parcel lockers σε καταστήματα της Sainsbury’s, σε μια προσπάθεια να ανταγωνιστεί εταιρείες, όπως η Amazon και η InPost.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον αποτυπώνεται και σε επίπεδο εξαγορών. Το 2025 ανακοινώθηκε συμφωνία εξαγοράς της InPost από κοινοπραξία υπό τις Advent International και FedEx, σε αποτίμηση περίπου 9,2 δισ. δολαρίων.
