Με ΚΥΑ των υπουργείων Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Ανάπτυξης θεσμοθετείται από σήμερα το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β).
Την απόφαση συνυπογράφουν οι υφυπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη και Ανάπτυξης Λάζαρος Τσαβδαρίδης.
Έτσι, η Ελλάδα αποκτά, για πρώτη φορά, ένα συνεκτικό, ολιστικό μοντέλο χωρικού σχεδιασμού, με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια σε Τουρισμό, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Βιομηχανία, καθώς και με τα Ειδικά και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια σε όλη τη χώρα.
Με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β), η χώρα αποκτά ένα σύγχρονο χωρικό σχέδιο παραγωγικής ανάπτυξης, με σαφείς κανόνες για όλους, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της εποχής.
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία εγκρίθηκε το 2009, σε μια εντελώς διαφορετική διεθνή, οικονομική και παραγωγική συγκυρία. Σήμερα, η Ελλάδα και η Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με την πρόκληση της ενίσχυσης της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας των οικονομιών τους, γεγονός που καθιστά αναγκαία την περαιτέρω ενδυνάμωση της βιομηχανίας και της καινοτομίας.
Η πρόκληση αυτή είναι σύνθετη και πολυεπίπεδη, καθώς συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια, την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, τη σταθερότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες, τη βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση, τον τεχνολογικό μετασχηματισμό και την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικής και στρατηγικής ανθεκτικότητας.
Το νέο ΕΧΠ-Β επικαιροποιεί, αποσαφηνίζει και συμπληρώνει τις κατευθύνσεις του προηγούμενου Πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγηση της εφαρμογής του, το νομοθετικό πλαίσιο και τις σύγχρονες ανάγκες της παραγωγής και του χώρου. Βασικός άξονας είναι η σαφήνεια στους κανόνες, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια και η σταθερότητα για τις επενδύσεις.
Κεντρική κατεύθυνση του νέου Πλαισίου και κοινή κυβερνητική δέσμευση είναι η σταδιακή μετάβαση από τη διάσπαρτη και ακανόνιστη ανάπτυξη σε περισσότερο οργανωμένες μορφές χωροθέτησης, με σαφέστερους κανόνες, σύγχρονες υποδομές και μεγαλύτερο σεβασμό στο περιβάλλον. Η επιλογή αυτή ανταποκρίνεται στο σταθερό αίτημα των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων.
Στο πλαίσιο αυτό, όλα τα συναρμόδια υπουργεία θα συμβάλουν με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο στην υλοποίηση της νέας πολιτικής για τα Επιχειρηματικά Πάρκα: μέσω της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για την επανεξέταση του θεσμικού τους πλαισίου με έμφαση στην απλοποίηση των διαδικασιών έγκρισης και διαφανούς διοίκησης, της διαρκούς λειτουργίας του αρμόδιου μηχανισμού συντονισμού και παρακολούθησης και συγκεκριμένων ενεργειών για την επιτάχυνση των απαιτούμενων εγκρίσεων και την έγκαιρη υλοποίηση νέων και υφιστάμενων Πάρκων.
Βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο παραγωγικό σύστημα
Για πρώτη φορά, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται πλέον στη χωροθέτηση μεμονωμένων βιομηχανιών, αλλά καλύπτει πλέον συνολικά την παραγωγή και τη διακίνηση, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού, την εξωστρέφεια και την παραγωγική ανθεκτικότητα της χώρας.
Κρίσιμες πρώτες ύλες
Το νέο ΕΧΠ-Β δίνει σαφή προτεραιότητα στις επενδύσεις που αφορούν κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες, που υπάρχουν σε σημαντικές ποσότητες στη χώρα μας και πρέπει να αξιοποιηθούν με στόχο την ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία. Υποστηρίζει χωρικά βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλυσίδες αξίας και επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες πρώτες ύλες, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1252
Η παραγωγική ανθεκτικότητα είναι εθνική προτεραιότητα
Σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, το νέο ΕΧΠ-Β στηρίζει τις στρατηγικές βιομηχανικές επενδύσεις και έργα του κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ιδιαίτερα σημαντικά για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Προτεραιότητα στην οργανωμένη χωροθέτηση
Το νέο ΕΧΠ-Β δίνει προτεραιότητα στην οργανωμένη ανάπτυξη είτε με τη μορφή οργανωμένων υποδοχέων π.χ. Επιχειρηματικών Πάρκων είτε σε περιοχές όπου επιτρέπεται η βιομηχανία, σύμφωνα με τις θεσμοθετημένες χρήσεις γης. Παράλληλα, αποτρέπεται η διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση και προβλέπονται σαφέστερες προϋποθέσεις χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.
Με τη νέα αυτή κατεύθυνση:
• βάζουμε τάξη στην ανάπτυξη της παραγωγικής δραστηριότητας,
• μειώνουμε τις συγκρούσεις χρήσεων και οργανώνουμε την περιβαλλοντική εξυγίανση, και,
• στηρίζουμε την αναβάθμιση και, όπου απαιτείται, τη λελογισμένη επέκταση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων
Επιπλέον το νέο Πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αξιοποίηση και αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων και εισάγει στον σχεδιασμό την παράμετρο της ύπαρξης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού που απαιτείται για την λειτουργία αυτών.
Βιώσιμη ανάπτυξη και περιβαλλοντική προστασία
Κατοχυρώνονται πλέον θεσμικά όροι, περιορισμοί και κατευθύνσεις για την προστασία και τη διαχείριση του περιβάλλοντος σύμφωνα με την αντίστοιχη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Το νέο ΕΧΠ-Β, έτσι, προωθεί τη βιομηχανική συμβίωση, την αποδοτική χρήση των πόρων και την κυκλική οικονομία, ενώ ενσωματώνει κατευθύνσεις κλιματικής ανθεκτικότητας και πράσινου μετασχηματισμού της παραγωγής.
Ειδική μέριμνα για τις μητροπολιτικές και τις νησιωτικές περιοχές
Στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη η προτεραιότητα είναι σαφής: απαγορεύεται η διάσπαρτη χωροθέτηση νέων βιομηχανικών μονάδων, ενώ προωθείται η εγκατάσταση δραστηριοτήτων σε οργανωμένους υποδοχείς, ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων υποδοχέων, η εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων και οι μονάδες υψηλής τεχνολογίας. Έτσι προστατεύονται οι μητροπολιτικές περιοχές και, ταυτόχρονα, αντιμετωπίζονται τα πραγματικά λειτουργικά προβλήματα των επιχειρήσεων.
Για τον νησιωτικό χώρο, το Πλαίσιο λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη περιβαλλοντική και χωρική ευαισθησία, καθώς και τις ανάγκες εφοδιασμού και στήριξης της τοπικής οικονομίας.
Προτάσσει την αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, τις συνέργειες με την αγροτική και την τουριστική δραστηριότητα, την αποφυγή ασύμβατων χρήσεων και την κάλυψη βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών με όρους χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.
Τι κερδίζει η χώρα με το νέο ΕΧΠ-Β
• ασφάλεια δικαίου για τη βιομηχανία
• ενιαίο σχεδιασμό για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα,
• ασφάλεια εφοδιασμού, κρίσιμες πρώτες ύλες και επενδύσεις στρατηγικής σημασίας,
• οργανωμένη ανάπτυξη αντί για διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση,
• αναβάθμιση των υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και στήριξη της περιφερειακής παραγωγής,
• βιομηχανική συμβίωση, κυκλική οικονομία, κλιματική ανθεκτικότητα, πράσινο μετασχηματισμό, επενδύσεις τεχνολογίας και
• σαφέστερους κανόνες για επιχειρήσεις, πολίτες και τοπικές κοινωνίες.
Με το νέο ΕΧΠ-Β βάζουμε κανόνες στον χώρο, δίνουμε δύναμη στην ελληνική παραγωγή και προστατεύουμε το περιβάλλον. Δημιουργούμε ένα πιο δίκαιο, σύγχρονο και προβλέψιμο πλαίσιο ανάπτυξης για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα σε ολόκληρη τη χώρα.
