Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στρατηγικών θέσεων και προτάσεων για την αναγέννηση της ελληνικής και ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας παρουσίασε ο πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων και πρόεδρος & διευθύνων σύμβουλος του ομίλου ONEX, Πάνος Ξενοκώστας, στο πλαίσιο του συνεδρίου Blue Strategy Summit, που διοργάνωσε η Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων στην Αθήνα.
Το «Ελληνικό Ναυπηγικό Μανιφέστο – Πλαίσιο Θέσεων & Ενεργειών 2026-2030» συνιστά μια ολοκληρωμένη πρόταση βιομηχανικής, τεχνολογικής και γεωπολιτικής στρατηγικής, με κεντρικό στόχο τη μετατροπή της Ελλάδας σε νότιο ευρωπαϊκό ναυπηγικό πυλώνα, μέσα από τη σύμπραξη Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας.
Όπως τόνισε ο κ. Ξενοκώστας: «Η χώρα έχει πλέον τη δυνατότητα να περάσει από ένα μοντέλο περιορισμένης ναυπηγοεπισκευαστικής δραστηριότητας και συντήρησης, γνωστό ως MRO, σε ένα καθετοποιημένο μοντέλο εγχώριας ναυπήγησης, υψηλής τεχνολογίας, αυτοματισμών και εξαγωγικής βιομηχανικής παραγωγής. Η Ελλάδα απουσίαζε επί σχεδόν 25 χρόνια από τη διεθνή ναυπηγική βιομηχανία, ενώ το 2019 κανένα από τα μεγάλα ναυπηγεία της χώρας δεν λειτουργούσε πλήρως. Η επανεκκίνηση των ναυπηγείων σηματοδότησε την αφετηρία μιας νέας εθνικής βιομηχανικής στρατηγικής.
Από την πρώτη ημέρα, οι εργαζόμενοι, η διοίκηση και οι επενδυτές λειτουργήσαμε ως μία ομάδα, με κοινό στόχο να ξανασταθεί η ελληνική ναυπηγική βιομηχανία στα πόδια της. Η συμβολή των εργαζομένων υπήρξε καθοριστική για να περάσουμε από την απαξίωση στην επανεκκίνηση και από την επανεκκίνηση στη νέα προοπτική.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή είχε και η στήριξη της ελληνικής κυβέρνησης από το 2019 έως σήμερα, με τη συμβολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των υπουργείων Ανάπτυξης, Ναυτιλίας και Εργασίας στη διαμόρφωση του θεσμικού και επιχειρησιακού πλαισίου που επέτρεψε την επανεκκίνηση των ναυπηγείων και την προσέλκυση νέων επενδύσεων στον κλάδο».
Σύμφωνα με το Μανιφέστο, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αναβίωση των ελληνικών ναυπηγείων, αλλά η δημιουργία ενός νέου παραγωγικού οικοσυστήματος που θα συνδέει τη ναυπηγική βιομηχανία, τη ναυτιλία, τις λιμενικές υποδομές, την ενέργεια, την άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες διττής χρήσης.
Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η μετάβαση της Ελλάδας από τον ρόλο του καταναλωτή ναυπηγικής τεχνολογίας στον ρόλο του παραγωγού και εξαγωγέα τεχνογνωσίας, συστημάτων και ολοκληρωμένων λύσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Ξενοκώστας στη στρατηγική συμφωνία ONEX – HANWHA και στη γεωπολιτική διάσταση που αυτή αποκτά. «Η συμφωνία δημιουργεί έναν νέο τριμερή βιομηχανικό και στρατηγικό άξονα μεταξύ Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας, σε μια ιστορική συγκυρία όπου η αμερικανική τεχνολογική, χρηματοδοτική και γεωπολιτική ισχύς συναντά την ελληνική ναυτική παράδοση και τη νοτιοκορεατική ναυπηγική και βιομηχανική τεχνογνωσία».
Ο πρόεδρος της ΕΕΝ τόνισε ότι τα ναυπηγεία της ONEX σε Ελευσίνα και Σύρο αποκτούν πλέον επιχειρησιακό βάθος, δυνατότητες καθετοποίησης και προοπτική να εξελιχθούν σε στρατηγικό ναυπηγικό και λιμενικό κέντρο για τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η συγκεκριμένη στρατηγική ευθυγραμμίζεται με το U.S. Maritime Action Plan, ενισχύει τη θαλάσσια ασφάλεια της Ευρώπης, την ενεργειακή αυτονομία της ΕΕ, την προστασία των ευρωπαϊκών θαλάσσιων συνόρων και τη δημιουργία μιας νέας δυτικής βιομηχανικής συμμαχίας στη ναυπηγική βιομηχανία.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε την πρότασή του για τη δημιουργία ενός «EU Shipbuilding Sovereignty Pact», δηλαδή ενός ευρωπαϊκού συμφώνου ναυπηγικής κυριαρχίας.
Όπως είπε, «Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται ένα “EU Shipbuilding Sovereignty Pact”, ένα ευρωπαϊκό σύμφωνο ναυπηγικής κυριαρχίας. Η εμπορική ναυπηγική βιομηχανία της Ευρώπης παραμένει ουσιαστικά αδρανής και απαιτούνται άμεσες αποφάσεις για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης».
Στο ίδιο πλαίσιο, το Μανιφέστο περιλαμβάνει συγκεκριμένους επιλέξιμους τύπους πλοίων και ναυπηγικών εφαρμογών, όπως ρυμουλκά, ακτοπλοϊκά, RO-RO, ενεργειακά πλοία, αμυντικές μονάδες, υποβρύχια και αυτόνομα σκάφη επιτήρησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ειδικής πρόβλεψης για την Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Η Ελλάδα χρειάζεται ειδική πρόβλεψη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το μεγαλύτερο νησιωτικό σύμπλεγμα και κρίσιμο γεωπολιτικό αποτύπωμα στα θαλάσσια σύνορα της Ευρώπης».
Σύμφωνα με την πρότασή του, η Ελλάδα θα πρέπει να εξαιρεθεί από οριζόντιους περιορισμούς κρατικών ενισχύσεων σε κρίσιμες ναυπηγικές, λιμενικές και βιομηχανικές υποδομές στρατηγικής σημασίας, ώστε να μπορεί να καλύπτει αυτόνομα εθνικές ανάγκες και να περιορίζει τη διαρροή κεφαλαίων προς ξένα ναυπηγεία.
Χρηματοδότηση
Ο κ. Ξενοκώστας ανέλυσε τα χρηματοδοτικά και τεχνολογικά εργαλεία που θεωρούνται απαραίτητα για την αναγέννηση της ελληνικής και ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας.
«Απαιτείται η ίδρυση Αυτόνομου Ταμείου Ναυπηγικής Ανάκαμψης, η μέγιστη ενίσχυση επενδύσεων σε τεχνητή νοημοσύνη, αυτοματισμούς και ρομποτικά συστήματα, καθώς και η ριζική αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, το οποίο δεν ανταποκρίνεται πλέον στις νέες γεωπολιτικές και βιομηχανικές συνθήκες».
Υπογράμμισε ακόμη την ανάγκη διατλαντικής επέκτασης της ναυπηγικής στρατηγικής, με στόχο την κοινή προστασία των εμπορικών ροών, των αποστολών ασφαλείας και των συνεργαζόμενων γραμμών παραγωγής μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ.
Παράλληλα, εισηγήθηκε τη θεσμοθέτηση ειδικών ζωνών ναυπηγικής ανάπτυξης για την επίτευξη δίκαιου ανταγωνισμού, με υψηλές πραγματικές αμοιβές, κορυφαία πρότυπα ασφάλειας εργασίας και πλήρη περιβαλλοντική εναρμόνιση.
Τα οφέλη για την Ελλάδα
Σημαντικό κεφάλαιο του Μανιφέστου αποτελεί η οικονομική και γεωπολιτική επίδραση που μπορεί να έχει για την Ελλάδα η εφαρμογή του.
«Στόχος είναι να συγκρατήσουμε δισεκατομμύρια ευρώ εντός της χώρας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντί αυτά να διοχετεύονται σε ναυπηγεία τρίτων χωρών. Η εγχώρια προστιθέμενη αξία μπορεί να υπερβεί το 70% σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των πλοίων».
Η στρατηγική αυτή συνδέεται με τη δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανικής αλυσίδας, την αμυντική και ενεργειακή αυτονομία, αλλά και την αναβάθμιση της διαπραγματευτικής θέσης της Ελλάδας ως δύναμης θαλάσσιας ασφάλειας της Δύσης.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οφέλη αφορούν στη μείωση της εξάρτησης από κρατικά επιδοτούμενα ναυπηγεία τρίτων χωρών, στην πρόσβαση της Ευρώπης σε κορυφαία νοτιοκορεατική τεχνολογία αυτοματισμών και τεχνητής νοημοσύνης μέσω της ελληνικής ναυπηγικής υποδομής, καθώς και στη διάνοιξη νέων κοινών αγορών με εφαλτήριο την Ελλάδα.
Το Μανιφέστο θέτει επίσης ως στόχο την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας μέσα από την τόνωση της εφοδιαστικής αλυσίδας, την αύξηση παραγγελιών προς Ευρωπαίους κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού και τη δημιουργία ενός νέου δυτικού προτύπου στη διεθνή ναυπηγική αγορά.
Στο σκέλος της τεχνολογικής μετάβασης, ο πρόεδρος της ΕΕΝ και της ONEX αναφέρθηκε στη δημιουργία του πρώτου «Smart Shipyard Hub» στην Ευρώπη, με επίκεντρο τα ναυπηγεία της ONEX.
«Στόχος μας είναι η καθιέρωση των ελληνικών ναυπηγείων ως τεχνολογικού κόμβου τεχνητής νοημοσύνης, αυτοματισμών και βιομηχανικών καινοτομιών για ολόκληρη την Ευρώπη, μέσα από τη δημιουργία καθετοποιημένων “έξυπνων ναυπηγείων” νέας γενιάς». Το μοντέλο αυτό συνδέεται με μια ευρύτερη στρατηγική Blue Economy, η οποία συνδυάζει υψηλές αμοιβές εργαζομένων, εξωστρεφή ανάπτυξη, βαριά βιομηχανία, λιμενικές υποδομές και ενεργειακές και αμυντικές λύσεις.
Στόχοι και μεγέθη
Στο οικονομικό σκέλος, ο κ. Ξενοκώστας παρουσίασε συγκεκριμένους στόχους και μεγέθη για την περίοδο 2026-2036.
Ειδικότερα, προέβλεψε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης του κλάδου από 6% έως 8%, άμεση και έμμεση συνεισφορά άνω του 2% στο ελληνικό ΑΕΠ, δημιουργία και διατήρηση περισσότερων από 15.000 μόνιμων θέσεων εργασίας στο συνολικό οικοσύστημα ναυπηγείων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και απορρόφηση περισσότερων από 2.500 νέων Ελλήνων επιστημόνων και μηχανικών στα τμήματα υψηλής τεχνολογίας.
Παράλληλα, έθεσε ως στόχο ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 3 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές εκτιμάται ότι θα υπερβαίνουν το 50% της συνολικής παραγωγής, σε τομείς όπως αμυντικά συστήματα, eco-ships, ενεργειακά πλοία, offshore εφαρμογές και ακτοπλοΐα.
Κλείνοντας, ο κ. Ξενοκώστας, δήλωσε: «Δεσμευόμαστε να δώσουμε στις επόμενες γενιές τα εργαλεία, τις δεξιότητες και την ελπίδα, αναγεννώντας την ελληνική ναυπηγική μέσα από μια εθνική Blue Strategy. Μετατρέπουμε τα λιμάνια και την ενέργεια σε μοχλούς ανάπτυξης και καθιστούμε την Ελλάδα στρατηγικό συνδετικό κρίκο μεταξύ Αμερικής, Ευρώπης και Ασίας.
Στόχος μας είναι να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές ναυπηγεία που θα λειτουργούν ως σύγχρονοι πυλώνες παραγωγής, τεχνολογίας και εθνικής ισχύος. Τα ναυπηγεία δεν είναι απλώς επιχειρηματικές μονάδες. Αποτελούν εθνικό παραγωγικό κεφάλαιο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, τη ναυτιλία και τη βιομηχανική αυτονομία της χώρας».
